|
|
|
TEKERLEME NEDEN ÖNEMLİ ?
Tekerleme, çocuğun dinleme, konuşma ve dilin anlam yapılarının,
cümlelerin, dilin özelliklerini, sık sık yapılan tekrarlarla ezber
alışkanlığını kazandırarak çocuğun psikomotor becerilerinin gelişmesine katkıda
bulunur. Dilin telaffuzu, boğumlaması ile bir bütün halinde öğretilmesine katkıda
bulunur. Dildeki sembolleri, alegorik anlatımı, sebep-sonuç ilişkisine dayandırarak
dilin mantıksal dizinini kavratır. Dilin matematiğini geliştirir. Dilin gülmece ve
eleştirel boyutunu tanıtır.
Sözlüklerde "ağızda yuvarlanan söz, saçma sapan söz, eşsesli
kelimelerle kurulu konuşma" anlamlarına gelen tekerleme masal,
hikaye, bilmece, halk tiyatrosu gibi bazı edebi türler içinde
veya bağımsız olarak söylenen ölçülü ve kafiyeli sözlerdir.
Çokluk çocuk folklorunda hoşça vakit geçirmek, konuşma
kabiliyeti kazanmak, oyunlarda eş ve ebe seçmek için bu yola
başvurulur. Masal tekerlemesi, oyun tekerlemesi gibi adlar
alırlar. En çok çocuk oyunlarında, masalların baş, orta ve
sonunda söylenirler. Yöreye göre değişik isimle de söylenirler.
Doğu Anadolu’da döşeme, Güney Anadolu’da sayışma denir. Karagöz
ve ortaoyununda muhavere, çocuk oyununda ebe, çıkarmada ise
sayışma diyebiliriz. Türk edebiyatında ilk tekerleme örneklerine
XI. yüzyıldan itibaren rastlanır. Divanü Lügati’t Türk’te bazı
tekerlemeler yer alır.
BİLMECE NEDİR ?
Çocuklar için
sözcüklerle üretilmiş bir oyun aracı olan bilmece onlara, düş ve düşünce
gücüne seslenen kurmaca bir dünya sunar. Şiirsel bir anlatımla çocukları dille
kurgulanmış bir zeka oyununa davet eder. Onları, tüm bildiklerini sınamaya, olaylar
ve olgular ile kavramlar arasında anlamsal ilgiler kurmaya yöneltir. İkilemeleri,
deyimleşmeleri kullanarak, ana dilinin söz varlığını yansıtmadaki işlevini
somutlar
Bilmece; somut veya soyut bir varlığı, doğadaki herhangi bir
nesneyi adını anmadan, onu hatırlatacak, çağırıştıracak, başka
şeyleri kısa ve yoğun şekilde anlatarak bilinmesini dinleyene
bırakan eğlenceli sözdür. Bir Milletin folklorunun en önemli
öğelerinden biri bilmecelerdir. Bilmeceler, bir halkın zekàsının
da düzeyini gösterir. Çünkü bilmecelerin ifadesi, tertip ve
düzeni bir zekà ürünüdür.Türk bilmeceleri bu bakımdan yüksek bir
zekàya, dil ve anlatım gücüne delalet etmektedir.Atasözleri ve
deyimler gibi kalıplaşmış sözlerdir. İfade şekli değiştirilemez.
Burada geleneksel Türk bilmecelerinin hepsine yer vermek gibi
bir hedef yoktur. Nitekim az da olsa bu yönde yapılmış olan bir
çalışmalarımız. Bilmecelerden maksat eğlenmek, hoş vakit
geçirmektir. Bunun için düzenlenmiştir. Fakat dolaylı olarak
dikkatli, çabuk anlama ve kavrama yeteneğini geliştirmek: daha
açık anlatımla zihin sporu yapmak amacı güder. Çocukların
dünyasında bilmecelerin unutulmaz yeri vardır. Sayısız eğlence
araçlarına sahip günümüz çocukları için de geçerlidir. Her türlü
bilmece çocukların ilgisini çekiyor.Bilmece sormayı, bilmece
cevaplandırmayı zevkli bir meşguliyet olarak görüyorlar.
Geleneklerimizde bilmece sormanın usülü, yöntemi vardır.
Gelişigüzel bilmece sorulmaz ve cevap istenmez. Bilmece için bir
ortam olması gerekir. Cevap verecek olan zorlandığı takdirde ona
bazı ipuçları vermelidir. Halk toplantılarında, özellikle
sohbetlerde, karşılıklı bilmeceler söylenerek eğlenir.
ÇOCUKLAR İÇİN
SAYIŞMACALAR
İĞNE BATTI CANIMI YAKTI (SAYIŞMACA)
Oooo..
İğne battı
Canımı yaktı
Tombul kuş
Arabaya koş
Arabanın tekeri
İstanbul un şekeri
Hop hop altın top
Bundan başka
oyun yok.
DOLAPTA PEKMEZ YALA YALA BİTMEZ (SAYIŞMACA)
dolapta pekmez yala yala btmez
on kilo sana yirmi kilo bana
aysecik cik cik cik
fatmacık cık cık cık
sen bu oyundan çık
BABAM YOĞURT GETİRDİ (SAYIŞMACA)
Babam yoğurt getirdi
Pisi burnunu batırdı
Pisi seni tutarım
Bıyığını yolarım
Minarenin kilidi
Kapıya gelen kim idi
Amcamın oğlu Musacık
Kolu butu kısacık
Şimdi gelir görürsün
Güle güle ölürsün
Çocuklar İçin Bilmece Örnekleri
Çocuklar İçin
Tekerleme Örnekleri
|
|