TEKERLEME NEDEN ÖNEMLİ ?

Tekerleme, çocuğun dinleme, konuşma ve dilin anlam yapılarının, cümlelerin, dilin özelliklerini, sık sık yapılan tekrarlarla ezber alışkanlığını kazandırarak çocuğun psikomotor becerilerinin gelişmesine katkıda bulunur. Dilin telaffuzu, boğumlaması ile bir bütün halinde öğretilmesine katkıda bulunur. Dildeki sembolleri, alegorik anlatımı, sebep-sonuç ilişkisine dayandırarak dilin mantıksal dizinini kavratır. Dilin matematiğini geliştirir. Dilin gülmece ve eleştirel boyutunu tanıtır.

Sözlüklerde “ağızda yuvarlanan söz, saçma sapan söz, eşsesli kelimelerle kurulu konuşma” anlamlarına gelen tekerleme masal, hikaye, bilmece, halk tiyatrosu gibi bazı edebi türler içinde veya bağımsız olarak söylenen ölçülü ve kafiyeli sözlerdir.

Çokluk çocuk folklorunda hoşça vakit geçirmek, konuşma kabiliyeti kazanmak, oyunlarda eş ve ebe seçmek için bu yola başvurulur. Masal tekerlemesi, oyun tekerlemesi gibi adlar alırlar. En çok çocuk oyunlarında, masalların baş, orta ve sonunda söylenirler. Yöreye göre değişik isimle de söylenirler. Doğu Anadolu’da döşeme, Güney Anadolu’da sayışma denir. Karagöz ve ortaoyununda muhavere, çocuk oyununda ebe, çıkarmada ise sayışma diyebiliriz. Türk edebiyatında ilk tekerleme örneklerine XI. yüzyıldan itibaren rastlanır. Divanü Lügati’t Türk’te bazı tekerlemeler yer alır.

BİLMECE NEDİR ?

Çocuklar için sözcüklerle üretilmiş bir oyun aracı olan bilmece onlara, düş ve düşünce gücüne seslenen kurmaca bir dünya sunar. Şiirsel bir anlatımla çocukları dille kurgulanmış bir zeka oyununa davet eder. Onları, tüm bildiklerini sınamaya, olaylar ve olgular ile kavramlar arasında anlamsal ilgiler kurmaya yöneltir. İkilemeleri, deyimleşmeleri kullanarak, ana dilinin söz varlığını yansıtmadaki işlevini somutlar

Bilmece; somut veya soyut bir varlığı, doğadaki herhangi bir nesneyi adını anmadan, onu hatırlatacak, çağırıştıracak, başka şeyleri kısa ve yoğun şekilde anlatarak bilinmesini dinleyene bırakan eğlenceli sözdür. Bir Milletin folklorunun en önemli öğelerinden biri bilmecelerdir. Bilmeceler, bir halkın zekàsının da düzeyini gösterir. Çünkü bilmecelerin ifadesi, tertip ve düzeni bir zekà ürünüdür.Türk bilmeceleri bu bakımdan yüksek bir zekàya, dil ve anlatım gücüne delalet etmektedir.Atasözleri ve deyimler gibi kalıplaşmış sözlerdir. İfade şekli değiştirilemez. Burada geleneksel Türk bilmecelerinin hepsine yer vermek gibi bir hedef yoktur. Nitekim az da olsa bu yönde yapılmış olan bir çalışmalarımız. Bilmecelerden maksat eğlenmek, hoş vakit geçirmektir. Bunun için düzenlenmiştir. Fakat dolaylı olarak dikkatli, çabuk anlama ve kavrama yeteneğini geliştirmek: daha açık anlatımla zihin sporu yapmak amacı güder. Çocukların dünyasında bilmecelerin unutulmaz yeri vardır. Sayısız eğlence araçlarına sahip günümüz çocukları için de geçerlidir. Her türlü bilmece çocukların ilgisini çekiyor.Bilmece sormayı, bilmece cevaplandırmayı zevkli bir meşguliyet olarak görüyorlar. Geleneklerimizde bilmece sormanın usülü, yöntemi vardır. Gelişigüzel bilmece sorulmaz ve cevap istenmez. Bilmece için bir ortam olması gerekir. Cevap verecek olan zorlandığı takdirde ona bazı ipuçları vermelidir. Halk toplantılarında, özellikle sohbetlerde, karşılıklı bilmeceler söylenerek eğlenir.

ÇOCUKLAR İÇİN SAYIŞMACALAR

İĞNE BATTI CANIMI YAKTI (SAYIŞMACA)

Oooo..
İğne battı
Canımı yaktı
Tombul kuş
Arabaya koş
Arabanın tekeri
İstanbul un şekeri
Hop hop altın top
Bundan başka
oyun yok.

DOLAPTA PEKMEZ YALA YALA BİTMEZ (SAYIŞMACA)

dolapta pekmez yala yala btmez
on kilo sana yirmi kilo bana
aysecik cik cik cik
fatmacık cık cık cık
sen bu oyundan çık

BABAM YOĞURT GETİRDİ (SAYIŞMACA)

Babam yoğurt getirdi
Pisi burnunu batırdı
Pisi seni tutarım
Bıyığını yolarım
Minarenin kilidi
Kapıya gelen kim idi
Amcamın oğlu Musacık
Kolu butu kısacık
Şimdi gelir görürsün
Güle güle ölürsün

Çocuklar İçin Bilmece Örnekleri

Çocuklar İçin Tekerleme Örnekleri