YARATICI DRAMA ETKİNLİKLERİ

1- HAREKET : Çeşitli hareket yöntemleriyle kendini tanıma, başkalarını tanıma, etkileşim kurma, güven duyma, uyum

sağlama ve bir çok özellikleri katılımcıya kazandıran bir etkinlik çalışmasıdır.

Durduğu yerde sallanma, yürüme, koşma, zıplama, sıçrama, beş duyuyu kullanma vb. hareketlerle liderin rehberliğinde belli kurallara uygun olarak yapılan bir drama etkinliğidir.

Çocuklar doğumdan itibaren doğal olarak hareket ederek yaşantı ile ilgili pek çok şeyi öğrenirler. Kendi vücutlarını tanırlar, organların farklı işlevleri olduğunu fark ederler, ellerini ayaklarını farklı işlerde kullandıklarını keşfederler. Bunları kontrol altına almayı öğrenip beceri geliştirirler. Zamanla çevrelerini ve yakın çevresindeki insanları tanırlar, onlarla iletişim kurmayı öğrenirler.

Okul öncesi çocuklarıyla yapılan hareket etkinlikleri içersinde çocuk kendini, vücudunun parçalarını, duyu organlarını tanıma fırsatı bulur. Böylece disipline edilmiş bir çalışmayla doğal hareket gelişimi desteklenmiş olur.

2- RAHATLAMA : Bedenin, duygu ve düşüncelerin yumuşaması, sakinleşmesi için yapılan bir drama etkinliğidir. Hareket ve

ısınma çalışmalarından sonra liderin rehberliğinde çeşitli rahatlama egzersizleri yapılır. Bu egzersizler genel olarak yerde uzanmış olarak yapılır. Gözler kapatılır. Lider, müzik eşliğinde komutlar verip gruptakilerin hayal gücünü harekete geçirir. Vücuttaki yorgunluğun ve gerginliğin giderilmesi amaçlanır. Başarıyla yürütülmüş bir rahatlama çalışmasından sonra enerji toplayan ve güç kazan vücut daha yoğun bir çalışmaya hazırdır.

3- PANDOMİM : Sözsüz ifade olarak bilinen pandomim çocukların çok hoşlandığı bir drama etkinliğidir.

Yakın çevresindeki olayları veya günlük alışkanlıkların pandomim ile ifadesi yanında bir eşya, bir olay, bir öykü de çocuklarla

birlikte uygulanacak pandomim etkinlikleridir. Pandomim esnasında müzik çoğu kez gereklidir. Müziğin ritmine uygun yürüme, koşma, sıçrama hareketlerinin yanı sıra çeşitli hayvan taklitleri, çiçeklerin açması, rüzgarın esmesi gibi durumlar da müzik ve ritim pandomime canlılık kazandırır.

4- ROL OYNAMA VE DOĞAÇLAMA : Rol oynama, oyundaki karakterlerin özelliklerini, duygularını canlandırmaktır.

Doktor, hastalarla ilgilenir; oyundaki rolüne göre neşelidir, mutludur, öfkelidir. Öğretmen öğrencisine ders verir, sevecendir, sinirlidir. Yavrularına yem arayan koruyucu bir tavuk, ormandaki hayvanlara hükmeden güçlü bir kral aslan vb.

Yaratıcı dramada rol oynama bir film veya oyundaki karakteri canlandırmak değil, herhangi bir karakteri duygusal ve davranışsal Özellikleriyle kendi düşselliği içinde canlandırmaktır.  Bazen resimler gösterilerek, bazen çeşitli tanımlamalar yapılarak istedikleri rolü alan çocuklar bunları özgürce canlandırıp konuşurlar.

Rol oynamanın daha gelişmiş biçimi olan doğaçlamada çocuğa sosyal olaylardaki gerçeğe uygun davranışları canlandırması için fırsat verildiği gibi gerçek yaşantıda karşılaşma olasılığı bulunmadığı rolleri de üstlenerek, düşsel durumları oynaması için de olanaklar sağlanır. Doğaçlamanın konusuyla çok yakın ilgisi vardır. Çalışma sırasında diyaloglar doğal olarak çocuklar tarafından oluşturulurlar, doğaçlama dil yeteneği bakımından en üst düzeye ulaşır.

Doğaçlamada bazen ses efektleri de kullanılır. Doğaçlama süreci içinde fikirler toplanır, biçimlenir, problemler çözülür ve fikirlerin ifade edeceği dramatik bir form araştırılır. İletişim kurma ihtiyacı grubun fikirlerini diğerleriyle iletişim kurabilecekleri bir yapı içinde organize etmeye yönlendirir. Böylece doğaçlama yoluyla çocuklar doğal yapıyı anlayıp geliştirirler, tutarlı olarak kendilerini ifade ederler. Konuya göre uygun dili konuşurlar.

5- DRAMATİZASYON : Dramatizasyon öykü içinde sunulan olayların ve durumların oynanmasıdır. Dramatizasyonda öykü

çocuklara lider tarafından anlatılır, okunur veya resimler gösterilir. Yaratıcı dramatizasyonda öyküyü çocuklar istedikleri gibi gelişip sonuçlandırılabilir. Öykünün nasıl gelişeceğine veya nasıl sonuçlanacağına çocuklar birlikte karar verir, böylece kendi yarattıkları yeni bir öykü oluşur.

Dramatizasyon yapılırken her çocuk istediği karakteri kendi seçer. Burada liderin rolü öyküyü anlatmak veya sunmaktır.

Yaratıcı dramatizasyonda verilen veya oluşturulan öykünün;

-  Çocukların yaşına ve gelişimine uygun olmasına

-  Kolay oynanabilmesine

-  Çocukları sıkmayacak sürede olmasına

-  Öğretici, eğitici ve gelişimlerini sağlamasına

-  Hemen hemen her çocuğun katılımına uygun olmasına, özen gösterilmelidir.

Öyküler kuklalarla da canlandırılabilir. Yaratıcı drama etkinliklerinde çocuklar kukla oynatırken doğaçlama yaparak konuşurlar.

Özellikle çekingen çocuklar kukla oynatırken kuklanın arkasına sığınarak kendi düşüncelerini rahat bir şekilde ifade etmek fırsatı bulurlar, böylece hem duygusal rahatlama sağlar hem de dil gelişiminde ilerleme kaydederler.

6- YARATICI DANS : Yaratıcı dans çocuğun vücut hareketleriyle müziği yorumlamasıdır. Yaratıcı dansta asla hareket komutu

verilmez. Çocuklara uygun müzik dinletilerek içlerinden geldiği gibi özgürce dans etmeleri istenir.

Müziğe içsel güç katılarak; çiçekli bir bahçede uçuşan kelebeklerin dansı, ormanda kuşların ötüşü ve kanat çırpışı, denizde

yaşayan hayvanların karnavalı, çoban ve kuzuların dansı vb. gibi konular verilerek, müziğin ritmine uygun olarak dans etmeleri istenir. Dansta vücudun tüm parçaları kullanılabilir. Baş, boyun, omuzlar, kollar, eller, kalça, bacaklar, ayaklar ve hatta gözler, kaşlar, ağız, dil de dansa katılabilir. Dans çocuğa bedenin nerede ve nasıl çalıştığı, nasıl hareket ettiği ile ilgili değerleri ipuçları verir. Çocuk bu yolla hareketlerinin sınırını (yüksek, orta, alçak), yönünü (ileri, geri, sağa, sola, çapraz) ve hareketlerinin şeklini tanıma fırsatı bulur. Müziğin ritmi, ahengi, çocukların değişik hareketler yapmasına sebep olur. Yaratıcı dans çalışmaları grup halinde yapılabildiği gibi tek tek de yapılabilir, diğer çocuklar müziğin ritmine uygun olarak el çırpabilir, ritim aleti çalabilirler. Müziğin ritmine uygun yürüyüşler, taklit yürüyüşleri, koşular da yaratıcı dans etkinlikleri kapsamındadır.

Yaratıcı dansın temelinde iyi bir müzik eğitimi ve eğitimcisi bulunmalıdır. Okul öncesinde günlük programda yer verilen müzik eğitimine önem vermek, çocuklara müziği sevdirmek, ritim duygusu geliştirmek ancak müziği seven ve bu konuda eğitim almış öğretmenler tarafından gerçekleştirilebilir. Gelişi güzel hazırlanmış bir müzik programı yarardan çok zarar getirir.

YARATICI DRAMA ATÖLYE (WORKSHOP) ÇALIŞMALARI

Yaratıcı drama çalışmaları yaş ve katılımcıların özellikleri göz önünde bulundurularak yapılır. Tanışma, ısınma, oynama, pandomim ve rol oynama, doğaçlama ve oluşum drama aşamalarıdır. Bunların tamamı veya bir kısmı bir esneklik içinde drama seanslarında uygulanır.

TANIŞMA : İsminin baş harfi “A,C,D” vs. olanlar halka içinde dolaşarak tanışır, selamlaşır, konuşurlar. Üzerindeki elbisesinde kırmızı, mor, mavi, vs. renk olanlar halka içinde dolaşıp tanışırlar. Koç, yengeç, boğa, vs. burcunda olanlar anlaşarak tanışırlar. Doğum tarihi (ay olarak) aynı olanlar birbirlerini arayarak bulup tanışırlar, aynı futbol takımını tutanlar selamlaşıp tanışırlar.

TANIŞMA : Grup halka olur ve oturur. Elinde top olan kişi, topu gruptan birine atarken kendi adını söyler. Aını söylerken herhangi bir özelliğini söyler.

Topu attığı kişi de aynı şekilde adını ve herhangi bir özelliğini söyler.

ISINMA AŞAMASINDA YARATICI DRAMA ETKİNLİKLERİ

1- YÜRÜYEREK ISINMA : Halka olunur. Müzik eşliğinde veya tef ritmi ile önce yerinde sayma, sonra yavaştan hızlıya, daha

sonra hızlıdan yavaşa yürünür. Liderin verdiği komuta göre; çamurda yürüme, sırtında yük varmış gibi yürüme, sıcak kumda yürüme, bebek gibi emekleme, buz üzerinde yürüme, cam kırıklarının arasında pisliklerin arasında, ezilmiş domateslerin arasında yürüme.

2- YÜRÜYEREK ISINMA : Grup değişik ritimle yürümeye başlar. Hızlı, yavaş yürüme, koşma, yavaşlama, yürürken duvara,

çevredeki eşyalara değme, duvara yapışık olarak uzanma, gerileme, yere doğru eğilerek gevşeme.

3- SERBEST YÜRÜME :

- Gülümseyerek yürüme

- Yürürken “Merhaba” deme

- Tokalaşma

- Omuz ve kulaklara dokunma

- Sarılıp bir süre bekleme ve yürüyüşe devam

4- SERBEST YÜRÜME :

-  Sadece kendiniz için yürüyün

-  Bir kafesteymiş gibi yürüyün

-  Kendinize merhaba deyin

-  Birine bakın ama iletişim kurmayın

-  Bir sözcük seçin (çiçek vb.)

-  İletişim kurmadan sözcüğünüzü birkaç defa söyleyin

-  Söyleyeceğiniz bir şeyi arayın onunla iletişim kurun

-  Randevulaşın

5- YÜRÜYÜŞ :

-  Yürümeye başlayın

-  Kalabalık bir ana caddedesiniz

-  Uzaktan bir arkadaşınızı görüyorsunuz

-  Ona ulaşmaya çalışın

-  Ulaşın ve ikili olarak yürümeye başlayın

-  Başka bir ikili görün, onlara ulaşmaya çalışın, ulaşın ve sohbet edin, dörtlü olarak yürüyün

-  Başka bir dörtlü görüp aynı işlemi sürdürün.

6- HAYVAN YÜRÜYÜŞLERİ :

-    Tavşan, fil, ördek, yılan, kanguru vb. seçilen hayvanların yürüyüşleri ve çıkardıkları sesler taklit edilerek, müzik veya tef

ritmi eşliğinde yürünür.

7-  RİTİM ALETLERİYLE YÜRÜME :

-   Ortada bulunan ritim aletlerinden birer tane seçilir. (tel, zil, ritim sopaları vs.)

-   Ritim aletlerini seçen katılımcılar halka olur.

-   Yavaş ritimden başlanarak bir uyum içerisinde hızlanır, daha sonra ritim yavaşlatılarak yürüyüş temposu da yavaşlatılır.

-   Yürüyüş, sekme hareketine, arka arkaya sıralamak, yılan, salyangoz hareketlerine ritim eşliğinde dönüştürülür.

8- MÜZİK EŞLİĞİNDE YÜRÜME :

-    Müzik başlar, serbest şekilde yürünür. Müziğin uygun yerinde liderin komutuyla “iyi günler, iyi günler” diyerek vücudun

uzuvları birleşir.

1-       Dizler                     5- Eller                

2-        Parmaklar             6- Omuzlar

3-       Kollar                     7- Kalçalar

4-        Ayaklar                  8- Dirsekler

ISINMA AŞAMASINDA OYUNLAR

-   MEYVE SEPETİ : Gruptakiler 3-4 gruba ayrılır. Her grup kendine bir meyve ismi seçer. Ebe seçilir. Ebe seçilen meyve

isimlerinden birini söyler (elma, armut, muz). O meyveyi seçen herkes yer değiştirip birbirinin yerine geçmeye çalışır. Ebe bazen de “meyve sepeti” der ve o zaman herkes birbirinin yerini kapmaya çalışır. Açıkta kalan ebe olur.

-   ELMA TOPLAMA : Gruptakiler halka olur. Herkes başının üzerinde bir nokta tespit edip uzanabileceği kadar en yüksek

noktaya bütün kaslarıyla uzanmaya çalışır. Liderin komutu ile gruptakiler kendini aşağı bırakır. Bacaklarının üzerinde esneme, başı serbest bırakma, ritim eşliğinde yavaş yavaş yukarı değin kalkma, kalkarken vücudundaki her kemiği hissedecek kadar ağır ağır hareket etme. İlk aşamada kalkma, liderin verdiği komut eşliğinde yapılırken, ikinci aşamada grup esnedikten sonra hiç komut verilmez. Gruptakiler birbirlerini kendiliklerinden ritimle kalkar.

-   SALYANGOZ OYUNU : Grup sıra olur. Herkes eliyle öndekinin belinden tutar. Grup ritimle yürümeye başlar. En arkadaki

öndekini yakalamaya çalışır ve koşar. Yakalanan oyundan çıkar. Bazen de grup spiral hale gelmek için ortaya sıkışır, sonra açılır, bu hareket salyangoza benzer.

-   HEYKEL OLMA : Grup daire şeklinde yere oturur. Gönüllü iki kişi seçilir. Bunlardan bir tanesi gözünü kapatır. Diğeri

istediği bir şekilde heykel olur. Gözü kapalı olan heykel olana dokunarak onun nasıl durduğunu anlamaya çalışır. İyice anlayınca onun olduğu şekle kendisi girer. Katılımcılar sırayla farklı duruşlarla oyunu sürdürürler.

Sonra iki kişi, üç kişi heykel olarak değişik pozisyonlarda  heykeller oluşturulur.

-   AYNA ÇALIŞMALARI : Gruptakiler eşleşerek karşı karşıya dururlar. Herkes eşinin gözünün içine bakar ve yaptığı

hareketi vücudu ile tekrar eder. Hareketi başlatanlar sıra ile yer değiştirir. Yönetme ve yönetilme ilişkisi gerçekleştirilir.

-   KÖR DOLAŞTIRMA : Gruptakiler eşleşir. Sırayla eşlerden biri gözünü kapatır. Diğer eş onu hiçbir zarar vermeden

dolaştırır, herhangi bir yere götürür. Hayvanat bahçesi, çiftlik, lunapark vs. orada gördüklerini gözü kapalı olan arkadaşına anlatır. Sonra gözü kapalı olan gözünü açar ve eşi gözünü kapatır, o da onu istediği bir yere götürür, gördüklerini tanıtır ve anlatır.

-   KÖR TAVUKLAR :  Grup ikiye ayrılır; liderler ve kör tavuklar. Liderlerin her biri bir köşeye gider. Tavuk olanlar gözlerini

kapatır. Liderler herhangi bir seste tavukları çağırır. Tavuklar istedikleri sese doğru gözleri kapalı yönelirler.

-   MAKİNA PARÇASI : Grup halinde oynanır. Bir kişi ortaya gelir. Herhangi bir makineyi seçer ve onun bir parçası olarak

hareket eder. Diğer katılımcılar sırayla makinenin diğer parçalarını hareket ve sesle oluştururlar. 3-4 kişilik gruplarla birden fazla makine olma şeklinde oynanır.

-   OYUNCAKÇI DÜKKANI : Grup daire şeklinde oturur. Lider “Bir yılbaşı gecesi siz bir oyuncaksınız. Biraz sonra sükkan

sahibi gidecek. İstediğiniz bir oyuncak olabilirsiniz ve onun gibi davranacaksınız. Her şey serbest ses, konuşma, hareket” der. Oyun oynanır.

Oyunun diğer bir şekli; şimdi oyuncakçı dükkanına gidiyoruz istediğiniz bir oyuncağı alabilirsiniz, onunla istediğiniz gibi oynayabilirsiniz.

-   MÜZEYE GEZİ : Grup ikiye ayrılır. Katılımcılardan bir kısmı müzedeki resim veya heykel olur. Diğer kısmı müzeyi gezen

turistler olur. Turistler istedikleri resim veya heykel ile istedikleri konularda konuşabilirler.

-   İP ATLAMA : Gruptakiler 4 ya da daha fazla katılımcıyla takım kurarlar. Bazıları ellerindeki ipi sallar, diğerleri de ip atlar.

Hayali olan bu ipi atlamaktan çok, sallamak konsantrasyon gerektirir.

RAHATLAMA EGZERSİZLERİ

Rahatlama egzersizleri müzik eşliğinde, gözleri kapalı olarak liderin komutuyla yapılır. Grubun haya gücü rahatlamayı sağlar.

- Vivaldi’nin “Sonbahar” suiti eşliğinde, yere oturan gruba sonbaharda oluşan değişiklikleri düşlemeleri, rüzgarda yaprakların

nasıl savrulduğunu sorup, herkesten kendini bir “yaprak” gibi hissetmesini ister.

Lider şu soruları sorar :

1- Yaprak olduğunuzda ne hissettiniz?

2- Ağacınızdan sizi kim koparttı?

3- Yere düşerken neler hissettiniz?

-   Lider grupla konuşur. Liderin verdiği direktifler;

1- Siz şimdi küçük bir şişe içindesiniz

2- Şişenin içinde çok sıkışık bir durumdasınız

3- Kocaman bir çöldesiniz

4- Bütün vücudunuz ağrıyor

5- Belki de 100 senedir oradasınız

6- Birisi gelse de beni kurtarsa diye düşünüyorsunuz

7- Ve bir çocuk geçiyor

8- Duruyor, şişeyi görüyor, eline alıyor, sağına soluna bakıyor, kapağını açıyor

9- Önce şişeden başınız çıkıyor

10- Sonra omuzlarınızı hareket ettiriyorsunuz. Şişeden çıkmaya çalışıyorsunuz.

11- Omzunuzun önce biri sonra diğeri çıkıyor.

12- Bir kolunuz yukarıya doğru uzanıyor, sonra diğer kolunuz

13- Gövdenizin şişeden çıktığını hissediyorsunuz

14- Vücudunuzu yukarıya doğru çekiyorsunuz. Bacaklarınızı şişeden yukarıya çıkarıyorsunuz.

15- Şişeden dışarıya çıktınız. Rahatsınız. Önce başınızı sonra omuzlarınızı, gövdenizi, bacaklarınızı, bileklerinizi, ayaklarınızı

hareket ettiriyorsunuz, derin bir nefes alıyorsunuz, artık özgürsünüz. İstediğiniz anda gözlerinizi açabilir, hoplayıp zıplayabilirsiniz.

- Rodrigo’nun “Concierto de Aranjuez” isimli eserinin eşliğinde grup yere oturur. Kar tanelerinin nasıl yavaş yavaş aşağıya düştüğünü sorup, müzik eşliğinde lider şu komutları verir.

1- Şimdi çok yükseklerdesiniz yavaş yavaş aşağı düşmeye başladınız

2- Rüzgar sizi bir o yana bir bu yana götürüyor

3- Yeryüzüne, çok yakın bir yere düştünüz

4- Yerleri bembeyaz yaptınız. Artık çocuklar sizinle oynayabilirler. Kardan adam yapabilirsiniz.

-  Aynı müzik eşliğinde; lider gruba “Şimdi kum saatinin içindeki kumlarsınız. Komut verince kum saatini çevireceğim, önce

ayaklarınız ağırlaşacak yavaş yavaş aşağı çekiliyorsunuz. En son başınız düşüyor, şimdi tamamen döküldünüz.” Diye açıklama yapar. Lider, dökülürken neler hissettiniz diye sorar.

-  Dalga sesi ve martı bağrışımları efekti eşliğinde yere uzanan gruba lider açıklamada bulunur. “Yaz gelmiş, deniz kenarında

kumda yatıyorsunuz. Dalgaların ve martıların sesini duyuyorsunuz, dalgalar önce ayak parmaklarınıza, ayaklarınıza, bacaklarınıza geliyor. Sonra geri çekiliyor. Tekrar gelip bu sefer kollarınıza çıkıyor. Denizin kenarında olmak ve denizin sesini duymak ne güzel.”

Gruba neler hissettikleri sorulur.

-  Tschaikovky’nin “Kuğu Gölü’nden Kuğuların Dansı” bölümü eşliğinde grup gözünü kapar. Lider “Şimdi sizler birer

mumsunuz. Bazılarınız süslü, bazılarınız ise renkli mumlarsınız. Ne kadar güzel olduğunuzu düşünüyorsunuz.”

1- Şimdi birisi sizi yaktı. Etrafa ışık vermeye başladınız. İnsanları karanlıktan kurtardınız

2- Fakat o da ne yavaş yavaş erimeye başladınız

3- Ben ona kadar sayacağım ve siz de eriyip yere doğru küçüleceksiniz. Bir, iki, üç, dört, beş, altı, yedi, sekiz, dokuz, on

4- Şimdi çok küçüksünüz, ama küçüldükçe etrafa çok ışık veriyorsunuz.

Daha sonra lider gruba küçülürken neler hissettiklerini sorar.

-   Lider, gök gürültüsü ve yağmur efekti eşliğinde açıklamalar yapar:

“Çok sıcak bir gün yaz gelmiş, sokaktasınız, çok terlediniz ve susadınız. Ah! Bir yağmur yağsa diyorsunuz. O sırada gök

gürüldüyor ve yağmur yağmaya başlıyor. Yağmur damlaları başınıza, boynunuza, omzunuza, kol ve bacaklarınıza oradan da yere süzülüyor. Çok ıslandınız, yağmur da geçti, rahatladınız. Ama ıslaklığı geçirmeniz lazım, onun için gözlerinizi açın, kafanızı ve bacaklarınızı sallayın.

-   Lider gruba komut verir. “Sizi bir gezintiye çıkarmak istiyorum. Güneş ışınlarının bedeninizin içindeki bir gezinti bu. Yere

yatın ve rahat olun. Karnınız rahat olsun, karnınıza bir güneş doğuyor ve büyüyor sizi ısıtıyor. Güneş ayaklarınıza iniyor, sonra tekrar yukarı çıkıyor. Boğazınızda bir yere düğümleniyor. Onu çıkarmaya çalışın, kollarınıza çıkıyor. Boğazınızdan bir yere düğümleniyor. Onu çıkarmaya çalışın, kollarınıza çıkıyor, ışınlarını saçıyor. Şimdi vücudunuzun istediğiniz bir yerinde güneşi barındırın (hafifi müzik eşliğinde lider devam eder)

Güneş neredeyse o bölge yavaş yavaş canlanıyor. Yavaş hareketlerle müziğe uyarak yatılan yerde dans ediliyor. Bir süre sonra

dans bitiyor. Kalkabilirsiniz, gözlerinizi açabilirsiniz.

-  Lider gruptakilerin bedenlerini algılamaları için komut verir.

1- Çorabınızın içindeki ayaklarınızı duyumsayın.

2- Ayaklarınızda çorabınızı duyumsayın

3- Ayakkabının içinde ayaklarınızı duyumsayın

4- Bacaklarınızda çorabınızı duyumsayın

5- Bacaklarınızda pantolon ya da eteğinizi duyumsayın

6- Bluzunuzun içinde sırtınızı duyumsayın

7- Parmağınızdaki yüzüğünüzü duyumsayın

8- Kulaklarınızı duyumsayın.