|
1. Hafta
Gebesizin ve uzunca bir süre adet kanamanız olmayacak.
Gebeliğin başlangıcı olarak, gebe kalınan ilişkinin olduğu
gün değil, bundan yaklaşık 14 gün öncesi yani son adet
kanamasının ilk günü (SAT) kabul edilir. Bu durumda
kanamanızın başladığı bugün istatistiksel anlamda
gebeliğiniz başlamıştır. Bu şekilde hesaplandığında
insanlarda gebelik 280 gün yani 40 hafta sürer. Gebeliğinizi
takip ederken hafta olarak ifade etmeyi öğrenmeli ve ay
hesabını bırakmalısınız.
2. Hafta
Endometrium adı verilen rahim zarı da kalınlaşmaya
başlamıştır. Bu kalınlaşmanın amacı döllenme meydana
geldikten sonra oluşacak embryonun rahim içinde rahatlıkla
tutunmasını sağlamaktır. Yeni gelişecek olan canlının
ihtiyaçlarını karşılamak üzere vücudun bu kısmında kanlanma
artar. Bu haftanın sonunda gelişen yumurta çatlayarak
yumurtalıktan atılır. Yani yumurtlama meydana gelir.Bir adet
döneminde kadında sadece 1 yumurta üretilir ve çatlar. Çift
yumurta ikizlerinde ve üçüzlerinde farklı olarak tek bir
yumurta değil birden fazla yumurta atılır. Bu yumurtaların
hepsi döllenir ise çoğul gebelik olur .
3. Hafta
Yumurtalıklardan atılan yumurta hücresi ile erkekten gelen
sperm fallop tüplerinde karşılaşır. Pek çok sperm, yumurta
etrafında kümelenmesine rağmen bunlardan sadece 1 tanesi
yumurtanın zarını geçerek içine girer ve kendi genetik
materyali ile yumurtanın genetik materyali birleşir. Bu
döllenmedir. Döllenme ile birlikte adına yaşam denilen
mucize başlar. Fertilizasyon yani döllenme tek bir spermin
yumurta hücresinin içine girmesi ile başlar ve zigot adı
verilen oluşumun ortaya çıkması ile sonlanır. Fertilizasyon
süreci yaklaşık 24 saat kadardır.Bir sperm yaklaşık 48 saat
canlı kalabilir. İlişki esnasında vajina içine yaklaşık 300
milyon sperm bırakılır.Spermlerin sadece %1'i yani 3 milyon
kadarı rahim içine girebilir. Rahim içine giren spermler
kadının üreme organları içinde ilerleyerek tüplere kadar
ulaşırlar. 10 saat süren bu seyahat sonunda yumurta
hücresine kadar gelen spermleri başka bir görev
beklemektedir. Yumurta hücresinin kabuğunu kırarak içine
girmek. Yumurta hücresi zona pellucida adı verilen bir zar
ile çevrilirdir. Spermlerden sadece 1 tanesi bu zarı delerek
yumurtanın içine girebilir. Penetrasyon adı verilen bu işlem
20 dakika kadar sürer ve bir sperm penetre olduktan sonra
zona pellucida tamamen kapanarak başka bir spermin girişine
izin vermez. Sperm ve yumurta hücrelerinin çekirdeklerinin
birleşmesi ile zigot ortaya çıkar ve döllenme sona erer.
Zona pellucida'nın içindeki tek hücreli zigot döllenmeden
Yaklaşık her 20 saatte bir hücre sayısı ikiye katlanır Hücre
sayısı 16'ya ulaştığında artık zigot morula adını alır.Tüm
bu olaylar gerçekleşirken zigot tüp içinde rahim boşluğuna
doğru olan seyahatini devam ettirmektedir. 4. güne
gelindiğinde morula uterus içine ulaşmıştır. Bu aşamada
hücre bölünmesi hızla devam etmektedir ve morulanın
merkezinde bir boşluk oluşmaya başlar. Hücrelerin bir kısmı
embryoyu diğer kısmı plasentayı yapmak üzere trofoblast
olarak farklılaşır.
Döllenmeden 5-6 gün sonra implantasyon yani rahim içine
yerleşme başlar. BU dönemde trofoblastlardan hCG hormonu da
salgilanmaya başlar. Bu hormon gebelik testlerinin pozitif
olmasini saglayan hormondur. Endometriumun (rahim iç zari) o
bölümünde kanlanma artar ve gebeligin devami için gerekli
olan kan dolaşimi başlar.
Döllenme anında bebeğin cinsiyeti bellidir. Eğer dölleyen
sperm X kromozomu taşıyor ise bebek kız, Y kromozomu taşıyor
ise erkek olacaktır. Dolayısı ile bebeğin cinsiyetini
belirleyen erkek, yani babasıdır. Kadının bebek cinsiyetinde
en ufak bir rolü yoktur. Bu devrede cinsiyeti saptamak ancak
genetik inceleme ile mümkündür. Bu aşamada belli olan sadece
cinsiyet değildir. 38 hafta sonra dünyaya merhaba diyecek
olan bireyin göz renginden kan grubuna kadar bütün genetik
yapısı bellidir ve değiştirilemez. Bu aşamada anne adayinda
herhangi bir fiziksel ya da ruhsal degişiklik yoktur. Yanliz
implantasyon esnasinda hafif bir lekelenme şeklinde kanama
olabilir.
4. Hafta
Adetiniz gecikti mi? Hemen eczaneden bir gebelik testi alıp
evde yapın. Sonuç negatif çıkarsa hemen ümitsizliğe
kapılmayın çünkü zaman zaman gebelik testleri negatif
olabilir. Bu durumda yapılması gereken en akıllıca iş hemen
doktorunuzdan randevu almaktır. Doktorunuz sizi muayene
edecektir. Bu dönemde yapılan ultrasonografide gebelik
kesesini görmek genelde mümkün değildir. Ancak kanda yapılan
gebelik testi %100'e yakın doğrulukla gebeliğin olup
olmadığını tespit edebilir.. Gebe bir kadında bazı
fizyolojik ve ruhsal değişiklikler olur. Bu aşamadaki
belirtiler adet öncesi belirtilerle hemen hemen aynıdır.
Halsizlik, yorgunluk ve göğüslerde hassasiyet bulunur.
Döllenmeden yaklaşik 1 hafta sonra impalantasyon
gerçekleşmiştir ve trofoblast adi verilen hücreler
endometrium hücrelerini hasarlayarak minik kan
göllenmelerine neden olmaktadirlar. Bu göllenmeler yeni
damar oluşumunu tetikler ve oluşacak olan plasentanin
dolaşimi başlar. Embryoblast adi verilen hücre grubu ise
hizla çogalarak 2 tabakali bir disk oluşturur. Bu
tabakalardan üstte olani amniyon zari ve embryo olarak
gelişimine devam ederken alt tabaka ise yolk sac adi verilen
oluşumu meydana getirir. 4. haftanın sonunda koriyonik
villus adı verilen doku rahmin içine doğru ilerler ve
embryoda kan damarları teşekkül etmeye başlar. Yolk sac ise
kan sistemini meydana getiren hücreleri üretmeye
başlamıştır. Bu haftanın sonunda embryo ile plasenta
arasında connecting stalk adı verilen bir oluşum bulunur ve
bu daha sonra göbek kordonunu meydana getirir. Yine
embryonik disk üzerinde ince bir hücre tabakasının ortaya
çıkması gastrulasyon adı verilen devreye gelindiğini
belirler. Bu işlemin sonunda embryonun 3 katmanı; ektoderm,
endoderm ve mesoderm oluşur.
5. Hafta
Salgılanan hormonların etkisi ile erken gebelik
belirtilerini hissedeceksiniz. Memelerde dolgunluk ve
hassasiyet bu haftada en sık karşılaşılan yakınmadır.Sürekli
uyku hali ve halsizlik genelde görülen bulgulardandır.
Uterusunuzdaki büyüme mesanenizin kapasitesini azalttığı
için sık sık tuvalete gitme ihtiyacı duyabilirsiniz. Eğer
hala daha doktorunuza gitmediyseniz bir an önce gidin çünkü
içinizdeki canlı ile tanışma zamanı geldi.Doktorunuz vajinal
ultrasonografi ile gebelik kesesini uterus içinde size
gösterecektir. Eğer ultrasonda kese görülemez ise bu bir dış
gebelik olabilir.Dış gebelik hayati tehlike yaratabilen
ciddi bir durumdur, bu nedenle ilk kontrolünüzü
geciktirmemeniz kendi menfaatiniz icabıdır.
Döllenmeden sonraki 16. günde gelişim iyice hizlanir.
Endoderm tabakasindan akcigerleri çevreleyen zarlar, dil,
bademcikler, ürethra, mesane ve sindirim sistemi gelişirken,
mesodermden kaslar, kemikler, lenf sistemi, dalak, kan
hücreleri, kalp, akcigerler ile üreme ve boşaltim sistemleri
farklilaşir.Cilt, tirnaklar, saç, gözün lens tabakasi,
işitme sistemi, burun, sinüsler, agiz, anüs, diş mineleri,
hipofiz bezi, meme dokusu ve sinir sitemi ise ektoderm
tabakasindan farklilaşir. Döllenmeden 17-19 gün sonra
embryonik alan bir armuda benzer. Kafa kismi kuyruk kismina
oranla daha geniştir. Ektoderm tabakasi nöral plakayi
oluşturmak üzere kalinlaşir. Bu plakanin kenarlari kivrilir
ve nöral oluk adini alir. Bu embryonun sinir sisteminin
taslagidir ve ilk gelişen organ sistemlerinden birisidir. Bu
haftanın sonunda bebeğin kan hücreleri oluşmuştur ve epitel
hücreler arasında kanallar oluşturmaya başlamıştır. 21. güne
ulaşıldığında mesodermden köken alan somitler nöral oluğun
her iki yanında ve kuyruk kısmından başlayarak belirmeye
başlar. Endokardial hücreler ise erken embryodaki ilkel kalp
tüplerini meydana getirmiştir.
6. Hafta
Belki de hala daha gebe olduğunuzu size fark ettirecek
şikayetleriniz yok. Gebelik öncesi yaşantınız ile hiçbir
fark göremiyorsunuz. Bilmelisiniz ki içinizde bir fabrika
var ve hayal bile edemeyeceğiniz kadar hızlı çalışıyor.
Embryonun tek tek her hücresi sürekli faaliyet halinde. Bu
faliyetin sonucu olarak bazı şikayetlerde yavaş yavaş ortaya
çıkmaya başlıyor. Pek çok kadın gibi sizde özelikle
sabahları uyandığınızda midenizin bulandığını fark edebilir
hatta kusabilirsiniz. Eskiden sizi cezbeden yemek kokuları
artık size tiksinti veriyor ya da eşinizin o çok sevdiğiniz
parfümünün birden bire aslında hiç de güzel olmadığını fark
ettiniz. İş arkadaşınızın sigarası hiç sizi bu kadar
rahatsız etmemişti. Aslında tüm bu kokular yine eskisi gibi.
Değişen sizsiniz. Gebelik hormonlarının beyninizdeki bulantı
merkezini uyarması neticesinde olan bu durum emesis
gravidarum olarak adlandırılır. Eğer bulantı ve kusmalar
sizin yaşantınızı ve beslenmenizi etkileyecek kadar şiddetli
olur ise hiperemesis gravidarum tablosu gelişti demektir.Bu
durumda ilaç kullanmanız gerekebilir. Bu dönem bebeğin organ
gelişimi için kritik olduğundan alkol, sigara gibi bebeğe
zararlı olabilecek maddelerden uzak durulmalıdır. Pek çok
anne adayı bu dönemde gebe olduğunu sevdikleri ve dostları
ile paylaşmak ister ve aileye yeni bir bireyin katılacağı
müjdesi bu haftada verilir. Bazı anne adayları ise mutlu
haberi paylaşmak için düşük riski olan dönemin geçmesini ve
gebeliğin normal seyrettiğinden emin olmayı beklerler. Her
iki davranış şekli de normaldir. Döllenmeden sonra 21-23
günlerde embryonun boyu 1.5-3 mm kadar olmuştur. Bu dönemde
çok hizli bir büyüme ve degişim söz konusudur. Somitlerin
sayisi 4-12 çift kadardir. Göz ve kulak taslaklari meydana
gelmiştir. Nöral tüp yavaş yavaş kapanmaya başlar. Nöral taç
adi verilen kisim ise kafatasi ve kafayi oluşturmaya
başlar.Oluşan 2 endokardial tüp birleşir ve S şeklinde tek
bir tüp meydana getiriler. Bu asimetrik oluşum ilkel kalptir
ve bu dönemde kasilmaya başlar. Yani embryonun kalbi atmaya
başlamiştir. Ancak damarlar tam anlami ile gelişmediginden
tam bir dolaşim olmaz.
Embryo connecting stalk ile gelişen plasentaya baglidir. En
gelişmiş sistem merkezi sinir sistemidir ve önbeyin tamamen
kapanmiştir. 27. Günün sonunda embryo C şeklini almiştir.
Yüz ve boyunu oluşturacak olan kivrimlar belirgindir. Kalpde
karincik ve kulakçiklari ayiracak olan septalar belirir.Kapakçiklar
gelişmeye başlar. Sindirim sitemini oluşturacak olan
hücreler karaciger, mide ve pankreas üretmek üzere
farklilaşmaya başlar. Sindirim siteminde ilk farklilaşan
hücre grubu karaciger yapacak olan hücrelerdir. Embryo boyu
5 mm kadar olmuştur.
7. Hafta
Bu haftanın sonunda bebeğinizin boyu bir fasulye tanesi
kadar olacaktır. Bu fasulyenin tepe kısmına dikkat
ettiğinizde iki küçük siyah noktacığı fark edebilecektiniz.
İşte bu iki küçük nokta bebeğinizin gözleri olacaktır, hatta
gözün ağ tabakası olan retina oluşmaya başlar.Biraz daha
kenarda yer alan topluiğne başından küçük çukurluklar da
kulaklar olarak gelişecektir.Bu organlar hem denge hem de
işitmede görev alır. İlkel bir ağız ve dil fark
edilebilir.Yine bu haftada kol ve bacak tomurcukları
oluşmaya başlar. İnce bir tabaka halinde deri belirir. Beyin
3 ana kısmına ayrılır. Tiroit bezi gelişimini sürdürür,
lenfatik sistem ilk defa oluşmaya başlar.Kalp kısımları
plazma ve kan hücreleri ile dolar. Kan dolaşımı başlamıştır.
Şimdilik iki bölümden oluşan kalp dakikada 150 defa
atmaktadır. Doppler ultrason ile bebeğinizin kalp atımını
doktorunuz size dinletebilir. Akciğer gelişimi devam
etmektedir. Safra kesesi, mide, barsaklar ve pankreas
gelişimini sürdürür. Plasentadan gelen kan karaciğere
ulaşır. Amniyon connecting stalk'ı çevreler ve içine alır.
Connecting stalk daha sonra erişkinde umbilikal vesicle adı
verilen bir oluşum olarak kalır.Kol tomurcukları artık
oldukça belirgindir buna karşılık bacak tomurcukları yeni
oluşmaya başlar. Embryo artık tamamen amniyon kesesi içinde
yerleşmiştir.Somitler kas ve kemikleri oluşturmak üzere
farklılaşmaya başlar. Dışarıdan gebe olduğunuzu fark
ettirecek hiçbir değişim yoktur. Bu dönemde 1-2 kilo
alınabilir ya da verilebilir. Her iki durum da normaldir.
Gebeliğin erken belirtileri yavaş yavaş azalmaya başlar,
buna karşın bulantı ve kusmalar artabilir. Bu şikayetler
özellikle sabah erken saatlerde daha fazla olur.
8. Hafta
Bebeğiniz hala daha embryo olarak adlandırılmaktadır. Bunun
nedeni alt kısmında kuyruğa benzer bir çıkıntının olmasıdır.
Gelişmekte olan bebeğinizde küçülen tek bölüm bu çıkıntıdır.
Diğer bölümler ise süratle büyümeye devam
etmektedir.Özellikle beyin ve kafa hızla büyümeye devam
eder.Göz kapakları kıvrım şeklinde ayırt edilebilir. Alt
çene belirginleşmeye başlar.Omurilik gelişimini sürdürür.Üst
damak farklılaşır. Burnun ucu oluşur. Dişetlerinin altında
dişler gelişimini başlatır.Yemek borusu farklılaşır ve nefes
borusundan ayrılır.Kalp içinde kapakçıklar fark edilmeye
başlar.Kalbin 4 odacığı ayırt edilebilir. Akciğerler yemek
borusunun iki yanında yer alırlar. Böbrek oluşmaya
başlar.Kollar silindirik şekilde uzamaya başlarken uçlarında
el ayaları belirmeye başlar. Kollarda sinir iletimi
başlar.Yine kollar kıvrımlanır. Bu kıvrım gelecekteki
dirsektir.
Hala daha kendinizi gebe gibi hissetmiyor musunuz? Önemli
değil. Önünüzde daha çok zaman ve yaşanacak şey var. Örneğin
gebelik öncesinde kapalı bir yumruk kadar olan rahminiz
artık neredeyse portakal kadar oldu bile. Rahimdeki bu
büyümeler sizde zaman zaman hissedeceğiniz karın kramplarına
neden olabilir. Bu arada kendinizi ergenlik döneminde gibi
hissedebilirsiniz. Çünkü hormonal değişimlere bağlı olarak
cilt değişiklikleri baş göstermeye başlayacaktır. Yağlı bir
cilt ve sivilcelenme bunun en tipik göstergeleridir.
Psikolojik durumunuz yavaş yavaş düzelmeye başlar ve gebelik
kabullenilir. Artık gebeliğe alışmaya başlıyorsunuz.
9. Hafta
Embryonik kuyruk iyice kaybolmuştur. Kikirdak ve kemik
dokulari oluşmaya başlamiştir. Barsaklar göbek kordonu
içinden karin boşluguna dogru göç etmeye başlarlar.Beyin
hala daha en büyük organdir. Yutak belli olmaya başlar.Agiz
boşlugu oluşumu görülebilir. Kulak kepçesi farklilaşir.
Gözde retina iyice belli olabilir. Göz kapaklari fark
edilebilir.Burun delikleri belirir.Koku almaya yarayan sinir
oluşur.Yemek borusu uzar ve kalpden çikan kan iki ayri yönde
pompalanmaya başlar.Meme uçlari belirgindir.Ince barsaklar
uzar, böbrek oluşumu tamamlanir ve ilk kez idrar üretmeye
başlar.Ilkel cinsiyet hücreleri oluşmaya başlar. Diş genital
organlarin farklilaşmasi başlamiştir.Ancak hala daha kiz
yada erkek oldugu belli degildir. El ve dirsek
belirginleşir. Bacaklarda sinir iletimi başlar.Bebek içinde
yüzdügü suyun içinde hafif hafif hareket etmeye başlar.
Sizde ise ikinci adet dönemi de gecikmiştir. Belirgin bir
kilo artişi olmasa da memeler büyürler ve dolgunluk ve
hassasiyet olur. Bu dönemde destekleyici sütyen giymeye
başlamak gerekebilir. Mide içeriginin yemek borusuna kaçmasi
sonucu yanma hissi olabilir. Bu dönemde günlük kalori
gereksiniminiz yaklaşik 300 kalori artmiştir. Yeterli
kalsiyum alabilmek için bol bol süt içmelisiniz. Eger süt
içmeyi sevmiyor iseniz özel ilaçlar ya da daha iyisi yagsiz
peynir gibi süt ürünleri tüketebilirsiniz.
10. Hafta
Fertilizasyondan 47-48 gün sonra ilk kez beyin dalgaları
üretilmeye başlar.Kafa dik durumdadır ve iç kulakta denge
sağlayan kısımlar gelişir. Dudakların gelişimi tamamlanır.
Gözler kapalıdır.Gonadlar gelişir ve testis ya da over
olarak farklılaşır. Kalp gelişimini büyük ölçüde tamamlar.
Gövdenin dışında gelişmiş olan barsaklar karın boşluğu içine
doğru iyice hareket ederler.Diz ve ayak belirginleşir. Ayak
parmakları ve tırnakları belli olur. Kaslar güç kazanmaya
başlar.Kız bebeklerde klitoris erkek bebeklerde ise penis
gelişir.Hemen hemen bütün eklemler ve kasların oluşumu
tamamlandığı için bebek artık su kesesi içinde hareket
etmeye başlar, ancak bu hareketler sizin hissetmeniz için
yeterli değildir.Bu haftanın sonunda bebeğinizin organogenez
adı verilen organ gelişimi dönemi tamamlanmıştır. Gebeliğin
geri kalan kısmında bu organların olgunlaşması olacaktır. Bu
dönemlerde anne adayının duygu durumunda dalgalanmalar çok
sık görülür. Kendinizi zaman zaman melankolik zaman zaman da
çok mutlu hissedebilirsiniz. Bu çok normal bir durumdur. Hem
gelişen bebeğinizin dişleri hem de kendi diş etlerinizin
sağlığı için yeteri kadar flor aldığınızdan emin
olmalısınız. Kan hacminiz arttığı için cildinize yakın
toplardamarlarda koyulaşmalar fark edebilirsiniz. Bu durum
özellikle bacaklar ve memelerde belirgindir. Kilonuz da
artık artmaya başladı.Bulantı ve kusmalarınızın azalmaya
başlaması bu dönemlerde beklenebilir.
|
Bebek
Gelişimi 
