|
Gebelikte ortaya
çıkabilecek bazı problemleri teşhis edebilmek için yapılan prenatal testlerden
önemlileri aşağıda sıralanmıştır. Bunlardan bazıları tüm gebe kadınlarda rutin
olarak istenmektedir. Rutin dışındaki diğer testler,sizin ve ailenizin tıbbi
öyküsü doğrultusunda gerekli görülürse doktorunuz tarafından istenecektir.
Akılda tutulması gereken şey ; sonucu normal çıkmasa da,testler her zaman bir
problem olduğunu göstermez. Böyle durumlarda genel olarak ek testlere ihtiyaç duyulur
veya anormal sonuç veren test yenilenir. Eğer gerçekten bir problem tesbit edilirse
bunun ne anlama geldiği ve tedavi edilebilme olanaklarını doktorunuzla ya da ilgili
yetkililerle görüşünüz. Tüm bu tıbbi girişimlerde,testlerin kendisi ya da tedavi
yöntemleri ile ilgili bazı mutlak riskler de söz konusudur. Uygulamalardan önce bu
riskleri de doktorunuzla konuşunuz.
Rh ( Rhesus )
testi ...
Bu test Rh pozitif (+) ya
da Rh negatif ( - ) kana sahip olduğunuzu gösterir.Kadınların % 8 – 15 kadarı Rh
negatif kan grubundandır.Rh negatif kana sahip olmak gebelik açısından bir problem
demek anlamına gelmez.Rh negatif kana sahip olmak eğer baba Rh (+) ise bebeğin de
Rh (+) olabilme ihtimalinden dolayı kaygı uyandırır. Gebeliğiniz boyunca bebeğiniz
ve sizin kanınız birbiriyle karışacaktır.Sizin Rh (-) kanınız ile
bebeğinizin Rh (+) kanı karşılaştığında vücudunuz Rh (+) kan hücrelerini
yabancı bir düşman olarak görerek ona karşı antikor denilen koruyucu hücreler
üretecektir.Bu antikorlar ortak kan dolaşımınız sayesinde tekrar bebeğinize
ulaştığında bebeğinizin Rh (+) kan hücrelerini yok edeceklerdir.Bu nedenle eğer siz
Rh (-),bebeğiniz de Rh (+) kan grubuna sahipseniz,bebeğinize karşı ne kadar antikor
ürettiğinizi anlamak için,doktorunuz,gebeliğiniz boyunca belirli aralıklarla bunu
kontrol edecektir.Rh uyumsuzluğu ilk gebelikte çoğunlukla tehlike arzetmez,çünkü
genellikle Rh (+) bir bebeğe ilk kez gebe kalan bir anne adayı,yeteri kadar
antikor üretene kadar doğum gerçekleşmiş ve dolayısıyla da ilk bebek bu durumdan
etkilenmemiş olur.Ancak aynı anne sonraki hamileliklerinden birinde tekrar bir Rh (+)
bebeğe gebe kalacak olursa bu bebek için gerçek ve önemli bir tehlike söz
konusudur,çünkü;bu sefer annenin koruyucu antikorları yeterli sayıda ve saldırıya
hazırdırlar.Rh uyumsuzluğu olan tüm gebeliklerde,gebeliğin 28.haftasında ve
doğumdan sonraki ilk 72 saat içinde,Rh immunglobini denen iğnenin anneye
yapılmasıyla, oluşabilecek komplikasyonlardan korunulmuş olunur.Bu enjeksiyon antikor
oluşma riskini büyük oranda azaltacaktır.Böylece sonraki gebeliklerinizde Rh
uyumsuzluğuna bağlı bir problem yaşamanız engellenmiş olacaktır. Rh (-) kan
grubundan olan bir kadın dış gebeliğe maruz kalmış veya düşük yapmış olsa
bile,ya da gebeliği devam ederken koryonik villus örneklemesi,perkütan umblikal kord
örneklemesi veya amniyosentez gibi bir takım ileri tetkiklerin uygulaması altına
giriyorsa mutlaka Rhogam ( Rh immunglobini ) alması gerekir.Eğer bu konuda aklınıza
takılan herhengi bir şey varsa mutlaka doktorunuzla paylaşmalısınız.
Hemoglobin
kontrolü ...
Gebelikte çok yaygın
olarak görülebilen anemi ( kansızlık ) ya da kırmızı kan hücrelerinde azalma gibi
durumları anlamak için hemoglobin seviyeniz kontrol edilmiş olması gerekir.Gerçi bu
kontrolde herhengi bir eksiklik tesbit edilmese de,gebelikte demir ihtiyacı artacağı
için,doktorunuz mutlaka size bir demir ilacı ya da demir de içeren bir vitamin
verecektir.Bu demir ilaçları dışkınızı koyu renge ( siyaha yakın )
boyayacaktır.Ayrıca verilen bu prenatal vitamin ilaçları kabızlığa da neden
olabilir.Kabızlıktan , sıvı gıdalara ağırlık vererek,kepek,meyve ve sebze gibi
lifli besinlerle beslenerek ve egzersiz yaparak korunabilirsiniz.Eğer kabızlığınız
bunlara rağmen devam ederse ek tedavi yöntemleri için doktorunuzla görüşünüz.
Gonore ve Klamidya
testleri ...
Seks yoluyla geçen bu
hastalıklar kısırlığa,körlüğe,eklem iltihabına ve çeşitli üriner ( idrar
yolları ) hastalıklara neden olabilirler.Aynı zamanda doğum sırasında anneden
bebeğe bulaşabilecek olan gonore enfeksiyonu gonokokkal konjunktivit denilen ve tadavi
edilmediğinde bebekte körlükle sonuçlanacak bir hastalığa da neden olabilir.Gonore
ya da klamidya enfeksiyonu bulunan bir kadın antibiyotikler kullanılarak daima güvenli
bir şekilde tedavi edilebilir.Yeni doğan bebeklerin gözleri de doğumdan hemen sonra
rutin olarak gözlerine gerekli antibiyotikler damlatılmak suretiyle bu tip
komplikasyonlardan korunmuş olur.
Sfiliz testi ...
Bu da her gebe kadının
yaptırması gereken testlerden biridir.Sfiliz; cinsel yolla bulaşan ve tüm vücuda
yayılarak,kalp hastalıklarına,nörolojik arazlara ve hatta ölüme neden olabilecek bir
hastalıktır.Gebelik sırasında düşüklere ya da erken doğuma neden olabildiği gibi
doğan bebeklerde de anemi,sinir sistemi arazları,kemik ve diş yapısında bozukluklar
ve karaciğer hastalıklarına neden olabilir.Eğer hastalık gebeliğin erken
dönemlerinde teşhis edilir ve tedavi yoluna gidilirse sifilizin bu tip
komplikasyonlarından da korunulmuş olur.
Klamidya testi ...
Amerika’da seks yoluyla
en sık geçen hastalıktır.Tedavi edilmediği taktirde,serviksten uterus yoluyla
tüplere ve overlere yayılarak kısırlıkla sonuçlanabilecek olan PID’e ( pelvic
infammatory disease : pelvik inlamatuar hastalık ) neden olabilir.Gebelik sırasında ise
erken doğumlara,düşük ve ölü doğumlara neden olabilir.Enfekte olan anneden doğan
bebeklerde ise,pnömoni ( zatürre ),kulak enfeksiyonları ve körlüğe kadar gidebilen
göz enfeksiyonlarına neden olabilirler.Klamidya servikal muayene ve serviksten
alınan hücre örneklerinin incelenmesi ile teşhis edilebilir ve daima antibiyotiklerle
kolayca tedavi edilebilir.
Rubella
testi ...
Rubella (kızamıkçık)
testi ,kızamık virüsüne karşı bağışık olup olmadığınızı
gösterir.Çocukluğunda hemen her kadın aşılandığı için genellikle herkes
bağışıktır.Eğer bağışık değilseniz doktorunuz size,gebeliğiniz boyunca
kızamıklı kişilerden uzak kalmanızı önerecektir.Bu çok zor olmaz,çünkü rutin
kızamık aşılamasından dolayı kızamık enfeksiyonlu kişiye rastlamak oldukça
zordur.Yine de enfekte bir kişiyle karşılaşmak her zaman enfeksiyonu kapmak
demek değildir,fakat,eğer gebeliğinizin ilk 3 ayı içinde enfekte olmuşsanız
bebeğinizde doğumsal bir anomali gelişme ihtimali vardır.Eğer kızamığa karşı
korunmanız yoksa doktorunuz muhtemelen size gebeliğinizden hemen sonra,gelece
gebeliklerinizde problem olmaması için aşılama önerecektir.Bu aşılama sizi
kızamıktan koruyacaktır.Aşılamadan en az 3-4 hafta sonrasına kadar yeni bir
gebelikten korunmanız gerekmekle birlikte,geb iken aşılanmanın zararlı olduğuna dair
bir kanıt da yoktur.
HIV ( AIDS ) testi
...
HIV ( Human Immundefency
Virus = İnsan bağışıklık yetmezlik virüsü ) , AIDS e ( Acquired Immun Defency
Syndrom = Kazanılmış bağışıklık yetmezliği sendromu ) neden olan
virüstür.AIDS,vücudun enfeksiyon hastalıklarına karşı savaşma kabiliyetini yok
eder.HIV ya da AIDS için kesin tedavi olamamakla birlikte,uygulanacak tedaviler yaşam
uzatıcı ve koruyucu olacaktır.HIV,enfekte vücut sıvıları ( meni,kan ve vajinal
salgı ) ile bulaşır.Doktorunuz siznle risk faktörleri konusunda konuşacak ve HIV kan
testi yaptırıp yaptımadığınızı soracaktır.Aslında her gebe kadının,riskli olup
olmadığında ya da daha önce HIV testi yapılıp yapılmadığına bakmaksızın bu
testi yaptırması gereklidir.HIV virüsü taşıyan bir anne adayı virusu mutlaka
bebeğine de geçireceği için bu testi yaptırmış olması çok önemlidir.Eğer test
pozitif çıkarsa,doktorunuz,bunun bebeğe geçişini engellemeye çalışacak veya
enfekte olan bebekte virusun etkilerini yavaşlatacak bir takım ilaçlar verebilir.Bu
ilaçlar virüsün bebeğinize bulaşma riskini oldukça azaltabilecektir.
Hepatit B
virus taraması ...
Hepatit B virüsü
karaciğeri tutar ve hasarlanmasına yol açar.Enfekte kan,meni,vajinal salgı ve tükrük
gibi vücut sıvıları ile bulaşır.Hepatit B virüsü açısından risk alyındaki
kişiler;sağlık çalışanları,birden fazla seks partneri olanlar,daha önce seks
yoluyla bualaşan bir hastalık geçirmiş olanlar,damardan uyuşturucu kullananlar,kan
nakli yaptıranlar veya diyaliz tedavisi görenlerdir.Gebe kadınlar basit bir kan
testiyle hastalıklı olup olmadıklarını anlayabilirler.Eğer daha önce hepatit
geçirmediyseniz,fakat virüsle karşılaşma riskinizin yüksek olduğunu
düşünüyorsanız,gebelik sırasında bile buna karşı güvenli bir şekilde
aşılanabilirsiniz.Eğer testiniz pozitif ise,bebeğinizi enfeksiyondan korumak
için,doğumdan hemen sonra HBV immunglobini ve aşısı yapılmalıdır.
Glukoz ( şeker )
tolerans testi ...
Glukoz tolerans testi (
GGT ),gebeliğinin 24 – 28 haftalarında her gebe kadına uygulanmalıdır.Bu
test,aslında diabet ( şeker ) hastalığı gibi olamamakla birlikte, gestasyonel diabet
denilen ve gebelikte hormonların etkisiyle ortaya çıkan klinik durumun tesbit
edilmesinden ibarettir.Gebelikleri sırasında yapılan bu testte kan şekeri yüksek
çıkan gebelerin bebekleri çoğunlukla normalden daha iri olurlar ve doğduktan
sonra,hayatları boyunca da diabet hastalığı açısından yüksek risk taşırlar.Bu
test için size,önce şekrli,standart bir içecek verilir.Sonra,kısa bir zaman sonra kan
şekerinin seviyesi tesbit edilir.Kan şekerinizin yüksek çıkması her zaman
gestasyonel diabet demek değildir ve sadece daha ileri tetkiklerin yapılmasına neden
olur.
Toksoplazmozis
testi ...
Toksoplazmozis enfeksiyonu
, çiğ et yemekle ve özellikle kedi gibi çiğ et yiyen hayvanların dışkılarına
temasla bulaşır.Gebelikte bu enfeksiyona maruz kalmak,bebekte bir takım doğumsal
arazlara neden olabilir.Herkes bu teste maruz kalmak zorunda değildir,faka ,özellikle
kontrol altında olmayan kedilerle teması olanlar yaptırmalıdırlar.Gebe kadınların
tümü kedilere dokunmaktan kaçınmalı ve çiğ et içeren besinlerden uzak
kalmalıdırlar.
Ultrason ...
Ultrason ya da sonografi
(usg ) ,ses dalgalarını kullanarak fetüsün temsili bir resmini elde etmeye yarayan bir
görüntüleme metodudur.Gebeliğin erken dönemlerinde yapılan usg,gebeliği teyid
etmek,gebeliğin gerçek yaşını ve uterus içindeki lokalizasyonunu tesbit etmek ve
fetus sayısını belirlemek için uygulanır.Daha sonraki usg kontrolleri ise,bebeğin
zamanla uyumlu olarak gelişip gelişmediğini ve bebeğin merkezi sinir sistemi ile
diğer organlarını takip etmek için uygulanır.Bir kısım doğumsal defektleri tesbit
edebilmekle birlikte bütün doğumsal defektleri tesbit etmek mümkün
değildir.Rutin ultrason takibinin yararları tartışmalı olsa da çoğu gebe bir
güvence olarak bunu yaptırmak istemektedir.
Non-stes testi ...
Non-stres testi ( NST ) ,
fetal kalp atımlarını takip etmeye yarayan elektronik bir monitörizasyon sistemidir.
Sonuçları,fetüsün sağlığı konusunda sizi ve doktrounuzu yeterince rahatlatacak
güvenliktedir.Genellikle diabetli ya da yüksek tansiyonlu gebelerde, çoğul
gebeliklerde veya diğer gebelik komplikasyonlarında gerek duyulur.Ayrıca beklenen
doğum tarihiniz geçmesine rağmen doğum başlamamış ise de uygulanır.
Biyofizik profil
...
Biofizik profil ( BFP )
,ultrason kullanılarak,bazen NST nin de eklenmesiyle birlikte fetusun gelişim
parametrelerini değerlendirmek için uygulanan bir testtir.Bu test ile fetal
solunum,vücut hareketleri,kas yonusu ve amniyotik sıvı miktarı
değerlendirilir.Biyofizik profil de NST ile aynı gereklilik hallerinde
kullanılır.Doktorunuz, gerekli olduğu durumlarda hangi testi ve niçin tercih ettiğini
size açıklayacaktır.
|