|
|
|
|
|
| |
|
İnmemiş Testis
Testisler normalde skrotum ya da halk
arasındaki deyimiyle erkekte torba denilen yapı içinde
bulunurlar. Eğer testislerden biri veya her ikisi de torbada
yerleşik durumda değilse bu durum inmemiş testis olarak
değerlendirilir.Testisler bazen hormonal yetersizlikler bazen ise anatomik
ve fiziksel sorunlar nedeniyle torbaya inemezler. Aslında,
doğumda testislerin torbaya inmiş olması gerekir, ancak
bazen 1 yaşın sonuna kadar da testislerin kendiliğinden
torbaya inmesi beklenebilir. Burada önemli olan doğumun
olmasından hemen sonra bebeğin ilk muayenesini yapan kişinin
testislerin de muayenesini yaparak testislerin yerinde olup
olmadığını kontrol etmesidir.
Testisler normalde skrotum ya da
halk arasındaki deyimiyle erkekte torba denilen yapı içinde
bulunurlar. Eğer testislerden biri veya her ikisi de torbada
yerleşik durumda değilse bu durum inmemiş testis olarak
değerlendirilir. Testisler bazen hormonal
yetersizlikler bazen ise anatomik ve fiziksel sorunlar
nedeniyle torbaya inemezler. Aslında, doğumda testislerin
torbaya inmiş olması gerekir, ancak bazen 1 yaşın sonuna
kadar da testislerin kendiliğinden torbaya inmesi
beklenebilir. Burada önemli olan doğumun olmasından hemen
sonra bebeğin ilk muayenesini yapan kişinin testislerin de
muayenesini yaparak testislerin yerinde olup olmadığını
kontrol etmesidir. Hastanelerde olan
doğumlarda bu görev çocuk doktorlarının üzerindedir. Evlerde
doğum yapanlarda ise ebelerin bu konuda çok dikkatli olması
gerekmektedir. Duruma göre doğumu gerçekleştiren Kadın
-Doğum uzmanlarının da gerektiğinde bu muayeneyi yapmaları
büyük önem taşır.Testisler doğum öncesi
anne karnında iken, böbrekler seviyesinde bele yakın bir
bölgededirler. Anne karnındaki gelişim sırasında aylar
içerisinde yavaş yavaş aşağıya doğru inmeye başlarlar ve
doğuma yakın torbaya inmeleri gerekir. Testisler, yukarıdan
aşağı torbaya doğru iniş yolu üzerinde bir yerde
kalabilirler. Örneğin kasıklarda, kasığın biraz daha üst
kısmında veya karın içinde kalabilir. Bazen de bu iniş yolu
dışında bir bölgede örneğin bacakla kasığın birleştiği
femoral bölgede, torbayla makat arasındaki perineal bölgede
penisin dip kısmında veya torbanın bir bölümünde her iki
testise birlikte rastlanılabilir. Bu duruma Ektopik testis
yani iniş yolu dışında bulunma olarak adlandırılır.Torbaların ısısı, vücut
ısısı olan 36.5-37 den 1.5 -2 derece daha serin bir
ortamdır. Testislerin doku yapısı bu ısının üstündeki
sıcaklıkta örneğin vücut içi ısısında özellikle sperm
(tohum) üretiminde bozulmalara yol açabilir ve bu
testislerin gelişimi bozulur. Bu da ileride çocuk sahibi
olmasını engelleyebilir.
Testislerden birisi
yukarıda diğeri torbada ise de çocuk sahibi olmayla ilgili
sorun olabilir. Çünkü inmemiş olan testis
nedeniyle vücutta bazı toksik maddeler salgılanır ve bu
maddeler torbada olan testis üzerinde de olumsuzluklar
yaratarak fonksiyonunu bozabilir. Bu yüzden testisin birinin
dahi torbaya inmemiş olması ciddi sorunlara yol açabilir. Bu
ciddi sorun sadece çocuk sahibi olamamak değildir. İnmemiş
ve vücutta kalmış olan testislerden, gelişme çağında veya
sonrasında tümör(ur) çıkma olasılığı da vardır. Bu nedenle
hayatı tehdit eden bir hastalıkla karşı karşıya kalınabilir.Bu, kesinlikle çok ciddi
bir durumdur, çünkü testis tümörü hayatı tehdit eden bir
hastalıktır. Çocuk sahibi olamamak da bazen kişilerin sosyal
hayatlarını ciddi şekilde tehdit eder. Bu kişilerin bazen
aileleri yıkılabilir, boşanmalar olabilir ve insanlar bu
nedenle ciddi psikolojik sorunlar da yaşayabilir. Ayrıca
toplumda maalesef yanlış bilgi nedeniyle bu kişilere kısır
damgası vurulabilir ve bu durumdaki kişiler de psikolojik
yıkıma uğrayabilirler, bazen intihar sözcükleri
girişimlerine dahi rastlanabiliyor. Bazı erkeklerin çocuk
sahibi olamamasını yanlış bilen bazı kişi ve topluluklar o
kişinin erkeklik gücünün de olmadığını ve iktidarsız
olduğunu sanarak bu durumdaki insanları bir de bu yanlış
suçlama ile itham ederler.Ancak, Erkeklik gücü yani
cinsel ilişki kurabilme yeteneği ile çocuk sahibi olma
durumu farklıdır. Testislerin hormon üreten dokuları ısıdan
pek etkilenmezler ve normal hormon üretimi devam eder.
Bozulan özellikle sperm üreten hücre ve dokulardır. O halde
inmemiş testis nedeniyle çocuk sahibi olamayan bir erişkin
başka bir rahatsızlığı olmadığı sürece cinsel ilişki
kurmayla ilgili bir sorunu yoktur yani iktidarsız değildir.
TANI
İnmemiş testisin tanısı
özellikle doğumda ilk muayenede doktor veya ebeler
tarafından konabilir. Ancak bu durum ihmal edilmiş veya aile
doğum telaşıyla bu bilgiyi göz ardı etmişse bebeklerin ve
çocukların çocuk doktorlarına düzenli kontrolleri sırasında
mutlaka testis muayenelerinin yapılması gerekmektedir.
Ayrıca anne ve babaların da özellikle çocuğun banyosu
sırasında bu kontrolleri kendilerinin de yapması mümkündür.
Kuşkulandıkları bir durumda hemen doktora başvurmaları en
doğru yaklaşımdır. Çocuk doktorlarına veya direkt olarak bir
Üroloji uzmanına başvurmaları gerekir.
Bir başka tanı ise
maalesef askerlik muayenesi sırasında yapılır. Ancak bu
yaştaki teşhiste çok geç kalınmış oluyor ve yukarıda
belirtilen riskler belirgin hale geliyor.
TEŞHİS
Üroloji uzmanları tanıyı
öncelikle fizik muayeneyle koyar, teşhisi destekleyici
ultrasonografi tetkiki de mutlaka yapılmalıdır. Teşhisin
konduğu yaşa da bağlı olarak başka bazı tetkikler de örneğin
gençler ve erişkinlerde teşhis yeni konduysa sperm tahlili
de yapılmalı ve kişinin üreme fonksiyonu da belirlenmelidir.
TEDAVİ
İnmemiş testisin tedavisi
için Bebek 1 yaşını dolduruncaya kadar beklenebilir, bazen
testisler kendiliğinden de 1 yaşın sonuna kadar torbaya
inebilir. 1 yaşını geçenlerde tedaviye derhal geçilmelidir.
Öncelikle bu konuda 3 haftalık bir hormon tedavisi uygulanır
eğer sonuç alınırsa tedavi tamamlanmış demektir. Bu tedavi
sonuçsuz kalır ve testis(ler) torbaya inmemişse mutlaka
ameliyatla testilerin torbaya indirilmesi gerekir. Bu
tedaviler ne kadar erken yaşta yapılırsa ilerideki olası
olumsuzluklar olasılığı da o kadar azalacaktır.Yaş
ilerledikçe hele de ergenlik çağına girildiği halde
testisler torbada değilse bu testislerin sonradan tümör
oluşturma riski nedeniyle ameliyatla çıkartılması da
gerekebilecek koruyucu bir önlemdir.
SAKINCALARI
Testislerin ileri yaşlarda
testise indirilmesinin sakıncaları vardır.Öncelikle bu
ameliyatın gecikmesi çocuk sahibi olamama riskini her geçen
yıl artıracaktır. İleri yaşlarda indirilmesi de tümör
riskini artıracaktır.Bir de testislerin
bazen torbada olup bazen de vücuda geri kaçması durumu var.
Bu duruma hareketli
(mobil) testis denir. Bu durum da yukarıda açıkladığımız tüm
riskleri içermektedir. Bu riskler bazen geriye dönüşümü
olmayan sonuçlar doğurabileceği için ÇOK CİDDİYE
ALINMALIDIR. Tanı ve tedavisi inmemiş testis gibidir. Yalnız
burada çocuk doktorlarının ve ailenin testislerin yerinde
olup olmadığını kontrol etmeleri daha da önem kazanır. Çünkü
testisleri yerinde görüp nasılsa bir daha sorun olmaz
düşüncesi de yanlıştır.Hareketli testis de ameliyat çok daha
kolay ve kısadır ve zamanında yapıldığında tedavi kesindir.İnmemiş testis
konusunda halk arasında başka bazı yanlış bilgilenmeler
vardır.Özellikle aile
büyüklerinin bazıları “Küçücük çocuğun orasını
burasını(testisler) ellettirmeyin, hele ameliyat ettirmeyin
ileride kısır olur” gibi ÇOK YANLIŞ ifadeleri gerçekten de
ileride o çocuğun yaşantısını olumsuz etkileyecektir. Bu
ifadenin nedeni ve mantığı geçmişte gecikilmiş ve ileri
yaşlarda tedavi edilmiş özellikle de ameliyat edilmiş
hastaların çocuk sahibi olamaması varsayımına dayandırılır.
Oysa o kişiler ameliyat oldukları için değil, gecikilmiş
yaşta tedavi edilmeye çalışıldığı için sonuç alınamamış
hastalardır. Erken yaşta tedavi edilen bebekler, çocuklar bu
sorunu ve riski ortadan kaldırmış en aza indirmiş
olacaklardır. O nedenle çocuk biraz daha büyüsün, 5-10
yaşına gelsin gibi bilgiler ve düşünceler kesinlikle
YANLIŞTIR. En doğrusu en geç 1 yaşın
sonuna kadar beklendiği halde testisler torbaya inmediyse
DERHAL tedavisine geçilmesidir. Bu bebek veya çocuğun
ilerideki olası sorunlarının ve çocuk sahibi olamamasının
sorumlusu bu tedaviyi geciktirenler olacaktır.
Kaynak :
http://www.ntvmsnbc.com/news/322085.asp |
|
|