KISA PROTOKOL
GnRHa uygulamasına adet kanamasının ilk günü başlanıp tedavi sonuna kadar
(çatlatma iğnesinin yapıldığı gün) devam edilir.
ULTRA KISA PROTOKOL
Adet kanamasının ilk günü GnRHa başlanır ve üç gün verildikten sonra kesilir.
Tedaviye hMG ya da FSH ile devam edilir.
UZUN PROTOKOL
GnRHa uygulamasına bir önceki döneminin yirmibirinci günü başlanır. Takip eden adet
kanamasının üçüncü gününde baskılanmanın olup olmadığı yapılacak olan kan
testi ile anlaşılır. Kan östrojen düzeyi azalmış ise baskılanma sağlanmış
demektir. Bu durumda uyarı tedavisine başlanır ancak GnRHa uygulaması sona erdirilmez.
Çatlatma iğnesinin yapılacağı güne kadar devam edilir.
Hangi protokolün size uygun olacağına karar verilir. Planlanan protokol, hangi ilacı
ne zaman ve nasıl alacağınız size anlatılır ve yazılı yazılı belge olarak size
verilir.
YUMURTALIKLARIN UYARILMASI
Tüm protokollerde adet kanamasının ikinci ya da üçüncü gününde temel ultrason
incelemesi ve kanda östrojen tayini yapılır ve kullanılacak ilaç dozuna karar
verilir. Uyarı tedavisi başladıktan sonra hasta belirli aralıklarla kontrole
çağrılır. Bu kontrollerde vajinal ultrasonografi yapılarak gelerek gelişen
folliküllerin sayısı ve büyüklüğü kontrol edilir. Zaman zaman yumurtalıkların
durumuna göre kanda östrojen incelemesine gerek duyulabilir.
Tedavide amaç mümkün olduğunca fazla sayıda 16-20 mm çaplı follikül elde etmektir.
Takipler esnasında kan östrojen düzeyleri kontrol edilerek ilaç dozu ayarlaması
yapılabilir. Hedef 14 mm’den büyük follikül başına 200 pg/ml östrojen düzeyine
ulaşmaktır. Folliküller yeterli büyüklüğe ulaştığında son olgunlaşnayı
sağlamak için 5.000 -10.000 ünite human chorionic gonadotropin (hCG) enjeksiyonu
yapılır. Tedavinin süresi değişken olmakla birlikte ortalama 10.4 # 1.7 gündür.
Çatlatma iğnesinden 32-36 saat sonra yumurta toplama işlemi yapılır.
Ultrason takipleri sırasında değerlendirilen bir diğer faktör de rahimin içini
döşeyen ve endometrium adı verilen tabakanın yapısı ve kalınlığıdır. Gebelik
oluştuğunda endometriuma yerleşeceğinden bunun yapısı son derece önemlidir. hCG
gününde endometrium 6 mm veya daha ince olduğunda gebelik şansı azalmaktadır. Kendi
uygulamalarımızda bu tür hastalardaki klinik gebelik oranı %11.8’dir. Endometrial
kalınlığın 14 mm’den fazla olması da olumsuz etki yaratmakta ve gebelik elde edilse
bile düşük olma olasılığı artmaktadır.
YUMURTA TOPLAMA
OPU vajinal ultraonografi ile oldukça kolay ve konforlu bir şekilde gerçekleşmektedir.
Hasta jinekolojik muayene pozisyonunda yatar ve üzeri steril örtüler ile örtüldükten
ve vajina temizliği yapıldıktan sonra lokal anestezi vajinaya uygulanır ve ardından
vajinal ultrosonsgrafiye başlanır. Vajinal uktrosonografi probu üzerinde bulunan,
kılavuz içinde geçirilen bir iğne ile overlere ulaşılır. Her bir follikül çine
girilerek içeriği özel bir aspiratör yardımı ile boşaltılır. Alınan sıvı hemen
labarotuara yollanarak yumurta içirip içermediği mikroskop altında incelenir, eğer
yumurta hücresi varsa ayrılır. Eğer follikülden yumurta elde edilemez ise aynı iğne
içinden özel sıvı verilerek follikül boşluğu yıkanır ve içinde kalmış
olabilecek yumurta alınmaya çalışılır. Bu şekilde tüm folliküller aspire
edilinceye kadar işleme devam edilir. Her iki yumurtanın aspire edilmesi yaklaşık
15-30 dakika sürer. Işlem sonrası hasta dinlenme odasına alınarak bir süre istirahat
etmesi sağlanır.
Lokal anesteziyi tolere edemeyen, ya da yumurtalıkların ve/veya folliküllerin özel
durumu nedeni ile işlemin teknik olarak zor geçeceği düşünülen vakalarda genel
anestezi tercih edilebilir. Bazen follikül sayısı fazla olmasına karşın içlerinde
yumurta hücresi çıkmaz. Boş follikül sendromu adı verilen bu durumun en önemli
nedenlerinde biri hatanın hCG yaptırmak ve 24 saat sonra OPU işlemini diğer
yumurtalıkta tekrarlamaktır.
OPU işlemi sırasında aspire edilen follikül içeriği hemen labaratuara gönderilir.
Özel bir mikroskop ile incelenen bu sıvının içinde bulunan yumurta kültür
sıvısının içine konarak inkübatöre kaldırılır. İnkübatör, sıcaklığı 37 C,
karbondioksit oranını da %5-6 düzeyinde sabit tutar. Olgun yumurta hücreleri 4-6 saat
sonra döllenme için hazır hale gelmektedir. KOH sonrası çapı 18-22 mm arasında olan
folliküllerin yaklaşık %80’inden döllenmeye uygun yumurta elde edilebilmektedir.