|
|
|
|
|
| |
|
KISIRLIK
|
|
FERTİLİZASYON (Döllenme)
Kadından oositlerin (yumurta) toplandığı esnada erkek de sperm verir. Sperm alınması
için en ideal yöntem mastürbasyondur. Menisinde canlı sperm bulunmayan kişilerde ise
cerrahi olarak sperm alınır. Elde edilen meni özel bir kap içersine alınır ve
likefiye olması(sıvılaşması) beklenir. Likefiye olan meni , sperm sayısı,
hareketliliği ve şekli yönünden incelenir.
Tüp bebek planlanan hastalarda en önemli kriter hareketli sperm sayısıdır.
İncelenen
sperm döllenme için hazırlanır. Sperm hazırlanmalı iki nedenden dolayı önemlidir.
Bunlardan birincisi menide bulunan yabancı proteinleri, temizlemek, ikincisi ise bazı
reaksiyonları tetikleyerek spermin hiperakif olmasını sağlamaktır.
Yumurta kültürü ve sperm hazırlanması tamamlandıktan sonra fertilizasyon işlemine
geçilir. Spermler ile yumurtalar bir arada bırakılırlar. Her bir yumurta hücresi
için 20.000 sperm kullanılır. Sperm parametrelerinin bozuk olduğu durumlarda bu sayı
arttırılabilir. Erkek faktörü varlığında veya nedeni açıklanamamış infertilite
olgularında mikroenjeksiyon (ICSI) tercih edilmelidir. Işlemden 16-18 saat sonra
döllenme olup olmadığı kontrol edilir. Döllenmiş yumurtada tek olan hücre sayısı
ikiye çıkmıştır.
Döllenmiş yumurtalar tekrar kültür ortamına konur ve ileri aşamalara ulaşmalaları
beklenir. Uygun aşamaya gelindiğinde embriyolardan kaliteli olanlarından belirli
sayıda alınarak kadının rahmi içine transfer edilir.
EMBRİYO TRANSFERİ
Embriyolar iki hücreli aşamadan blastokist aşamasına kadar herhangi bir dönemde
transfer edilebilmekle beraber, en sık tercih edilen transfer zamanı 4-8 hücreli
aşamadır. Embriyolar bu aşamaya genellikle iki yada üçüncü günde
ulaşmaktadırlar. Embriyo transferi iki-altıncı günler arasında yapılabilir.
Yardımcı üreme tekniklerinde transfer edilen embriyo sayısı ile klinik gebelik
oranları arasında direkt bir ilişki mevcuttur. En iyi klinik sonuçlar 2-4 embriyonun
transfer edilmesiyle alınmaktadır. İkiden fazla sayıda embriyo transfer edildiğinde
çoğul gebelik oranları oldukça yükselmektedir; ancak bu risk artan kadın yaşı ile
birlikte azalmaktadır. Çoğu gebeliklerin koplikasyon oranlarının yüksek olması ve
erken doğum gibi nedenler ile maliyetin artması nedeniyle pekçok ülkede transfer
edilen embriyo sayısının kısıtlanması yoluna gidilmektedir. İkiden fazla sayıda
embriyo ancak 37 yaşından büyük ve daha önceki IVF/ICSI denemelerinin başarısız
olduğu hastalarda yapılmaktadır. Günümüzde 35 yaşından genç her hasta sadece bir
tane blastokist transfer edilmesi önerilmektedir.embriyo transferi yapılırken hasta
jinekolojik muayene pozisyonunda yatırılır. Vajinaya spekulum takıldıktan sonra
steril serum fizyolojik ile temizlik yapılır. Ardından özel kültür sıvıları ile
rahim ağzı temizlenir. Embriyolog transfer edilecek embryoları katater içinde
labaratuvardan getirir. İşlemi yapacak olan hekim karından yapılan ultrason
eşliğinde embriyoları rahim içine bırakır.
Embriyo transferi işlemi ağırlıklı bir işlem değildir ve anastezi gerektirmez.
İşlem sonrası endometriumu desteklemek için hastaya enjeksiyon, fitil ya da krem
şeklinde hormon ilaçları verilir. Luteal faz desteği adı verilen bu tedavi eğer
gebelik oluşursa 10. Haftaya kadar devem eder. Gebelik oluşmayıp adet kanamasının
olduğu durumlarda ise kanamanın başlamasıyla birlikte tedavi kesilir.
Embriyo transferi sonrası 12. günde gebelik testi için çağrılır.
GEBELİK TESTİ
İlk önce idrarda daha sonra ise kanda gebelik testi (beta-hCG) yapılır. Kanda yapılan
testin sonucuna göre gebelik olup olmadığına karar verilir. Testi pozitif olanlar iki
gün sonra yeniden kanda gebelik teti için çağrılır. İki testin sonuçları
arasında ilişki değerlendirilerek gebeliğin sağlıklı olup olmadığına karar
verilir. Sağlıklı bir gebelikte iki gün sonra kan beta-hCG değeri yaklaşık iki kat
artmalıdır. Bazı durumlarda bir süre sonra kan beta-hCG değeri sıfıra iner. Bu
durum biyokimyasal gebelik olarak adlandırılır.
Bete-hCG’nin beklenenden daha farklı artışları ise, ektopik gebeliği(dış gebelik)
dütündüren bulgulardan birisdir.12 ve 14. günlerdeki beta-hCG değerleri istenilen şekilde artan vakalar klinik gebelik
olarak kabul edilir ve 2 hafta sonra ilk gebelik ultrasonu için çağrılır. Bu ilk
ultrasonda rahim içindeki gebelik kesesinin olup olmadığı ve eğer kese var ise kaç
tane kese olduğu araştırılır. İkiz, üçüz yada daha fazla sayıda fetus bu ilk
ultrasonda görülebilir.
ÖZEL UYGULAMALAR
CERRAHİ SPERM ARAMA (PESA, PTSA, TESE)
Erkeğin menisinde hiç sperm olmaması durumunda (azospermi) mikroenjeksiyon işleminde
kullanılacak olan spermin testislerden alınması gündeme gelmektedir. Bu uygulamanın
başlaması ile erkek kısırlığı konusunda devrim yaşanmıştır. Tıkanıklığa
bağlı azospermi olgularında kanalların içine ince bir iğne ile girilerek sperm
aranır (PESA). Bu tür olgularda kendi kliniğimizde sperm bulma oranımız %99.6’dır.
Tıkanmanın olmadığı durumlarda ise problem daha karışıktır. Bu durumlarda erkek
yumurtalığının çeşitli bölümlerinde çok kısıtlı da olsa bir üretim söz
konusu olabilmektedir. Yumurtalığın çeşitli bölümlerinden çok sayıda küçük
parça alınarak bu parçaların içerisinde sperm hücresi aramak gerekmektedir. Parça
iğne ile (PTSA) ya da açık cerrahi ile alınabilir (TESE). Bu teknikle hastaların
yaklaşık %60’ında sperm bulunabilmektedir. Üretim bozukluğuna bağlı azospermi
olgularında gebelik oranları biraz daha düşüktür.

|
|
|