Okula başlayan çocukların genel sağlık durumlarının iyi olması; akademik, sosyal ve duygusal gelişimlerini olumlu yönde etkiler. Çok sık hastalanan çocuklar, okula uyumda güçlük yaşayabilirler. Bu nedenle, okula başlayacak olan çocukların okula başlamadan önce genel bir sağlık kontrolünden geçmeleri yararlı olur.
Okula başlayan çocukların, yazı yazmayı öğrenmelerinde ince-motor gelişimin çok önemli bir rolü vardır. İnce-motor gelişimi yaşından beklenen düzeyin altında olan çocuklar; özellikle yazı yazarken, resim çizerken, makas kullanırken, takma,çıkartma,çekme,yapıştırma gibi aktivitelerin gerektirdiği oyunları oynarken zorluk çekebilir ve desteğe ihtiyaç duyabilirler. Bu nedenle; okula başlayan çocuklarda ince-motor gelişim düzeyinin değerlendirilmesi ,gerekiyorsa bu alanı destekleyici yönde çalışmalar yapmak çok önemlidir.

Çocuğumuzun ince-motor gelişiminin yaşına uygun olup olmadığına nasıl karar verebiliriz ? Aşağıdaki listede, okula başlayan çocuklarda ince-motor gelişim açısından kazanmış olmaları gereken becerileri bulacaksınız.

İnce-Motor Gelişimi Okula Başlamaya Uygun Olan Çocuklar
Bağımsız giyinebilir ve soyunabilirler Bağımsız temizliklerini yapabilirler Dökmeden, çatal bıçak kullanarak yemeklerinin tamamını kendi başlarına yiyebilirler İnsan resmini eksiksiz çizebilirler İsimlerini yazabilirler Bazı şekilleri ve harfleri kopyalayabilirler Sayıları yazabilirler Makasla bir şekli kesip çıkarabilirler Düğme ilikleyebilir, fermuar çekebilirler

Yukarıda listelenen maddeleri yapmakta zorlanan çocukların, ince-motor gelişimleri yaşıtlarından daha geri olabilir. Anne-babalar evde yapacakları bazı çalışmalarla çocuklarının ince-motor gelişimlerini destekleyebilirler. İşte size evde uygulamanız için birkaç öneri:

Çocuğunuza kendi işlerini kendi yapabilmesi için fırsat verin. Özellikle kendi başına giyinmesini ve soyunmasını, düğmelerini iliklemesini ,fermuarını çekmesini, yemeğini çatal-bıçak kullanarak kendi başına yemesini, temizliğini kendisinin yapmasını destekleyin .

Kağıt ve makas kullanılan aktivitelere ağırlık verin. Örneğin çocuğunuzdan gazetede gördüğünüz bir ilanı ya da hoşuna giden bir resmi kesmesini isteyebilirsiniz. Piyasada bulunan kesme ve yapıştırma kitapların yararlanabilirsiniz. Değişik renkte kartonları kullanarak birlikte çeşitli şekiller (ev,okul,gemi,uçak,uzay yaratığı vb.) üretebilirsiniz. Bu tür çalışmaların çocuğun ince-motor gelişiminin yanı sıra dikkat süresini geliştirmeye ve yaratıcılığına da katkısı olacaktır.

Baş ve işaret parmağını kullanabileceği oyunlar yaratabilirsiniz. Örneğin çamaşır asmak için kullanılan renkli mandalları bir sepete doldurun. Daha sonra "en çok mandalı ipe takabilen kazansın" oyunu oynayın. Çocuğunuzun mandalları saymasını ve kimin daha çok mandal takabildiğini bulmasını isteyin. Bu oyunda da ince-motor gelişimin yanı sıra sayı kavramını desteklemiş olursunuz.

Piyasada bulunan çizgi çalışmalarını içeren kitapları kullanmanız yararlı olur. Her gün 10-15 dakika bu kitaplardan seçtiğiniz birkaç sayfayı birlikte tamamlayın. Bu tür çalışmalar; çocuğunuzun aynı zamanda başladığı bir işi bitirmesine de yardımcı olur.

Dengeli bir biçimde yön değiştirerek koşabilirler .Yüksek bir yere tırmanıp atlayabilirler .Topu yerde zıplatabilirler .Topu ayakları ile sürebilirler .Tek elle topu ileri doğru atabilirler .Tek ayak üzerinde birkaç kez sıçrayabilirler .2 ve 3 tekerlekli bisiklete binebilirler .Bu maddelerde zorlanan çocuklar, sadece oyun becerisinde değil, sosyal becerilerde de yaşıtlarından daha geride kalabilir ve sorunlar yaşayabilirler.

Çocuğunuzun kaba-motor gelişimini destekleyebilmek için;

İp atlama, bisiklete binme, top oynama, kaydırağa tırmanma gibi oyunları oynayabilmesi için fırsatlar yaratın. Akranları ile sık sık birlikte olmasını sağlayın .Basketbol, futbol,voleybol, yakalamaca,köşe-kapmaca gibi oyunları birlikte oynayın. Hem sizinle birlikte vakit geçirmiş olur, hem de motor koordinasyonunu desteklemiş olursunuz.

2) Sosyal ve Duygusal gelişim
Sosyal ve duygusal gelişim, çocuğun okuldaki uyumunu, mutluluğunu, başarısını etkileyen önemli bir faktördür.

SOSYAL VE DUYGUSAL GELİŞİMİ OKULA BAŞLAMAYA UYGUN OLAN ÇOCUKLAR...

Ana-babaya aşırı bağımlı değildirler .Okula istekli gelirler .Arkadaşları ile yaşadıkları sorunlarla baş edebilirler .Empati kurabilirler .Akranları ile pozitif ilişki içerisindedirler .Sınıf içinde yalnız değildirler, oyun arkadaşı olarak tercih edilen çocuklardır .Arkadaşları tarafından kabul görürler .Sorumluluk alabilirler .Kendilerini uygun bir biçimde koruyabilirler .Kızgınlık, üzüntü gibi duygularını diğerlerine zarar vermeden ifade edebilirler .Sınıf içi tartışmalara katılabilir, fikirlerini aktarabilirler .Okuldaki kuralların ve sınırların farkındadırlar ve uyum gösterirler.

Çocuğunuzun duygusal ve sosyal gelişimini desteklemek için:

Çocuğunuzu iyi tanıyın, güçlü ve zayıf yönlerini objektif olarak değerlendirmeye çalışın. Beklentilerinizi çocuğunuzun özelliklerine göre belirleyin. Unutmayın; çocuğunuzdan yapabileceğinden daha fazla ya da az şeyler beklerseniz onun kendine olan güvenini kaybetmesine neden olabilirsiniz. İyi yapabildiği şeyler konusunda ödüllendirin, yapamadığını fark ettiğiniz şeylerde yol gösterin, nasıl yapabileceğine birlikte karar verin, destek olun, yeniden denemesi için teşvik edin.

Yaşına uygun sorumluluklar verin, bu sorumlulukları yerine getirip getirmediğini takip edin. Sorumlulukları yerine getirmediğinde öncelikle bu sorumluluğun yaşına ve özelliklerine uygun olup olmadığından bir kez daha emin olun. Daha sonra beklentinizi açık bir şekilde ortaya koyun ve nasıl yapabileceğini birlikte tartışarak karar verin.

Duygu ve düşüncelerini açıkça ifade edebilmesi için destekleyin, örnek olun.

3) Dil gelişimi:
Dil gelişimi yaşına uygun olan çocuklar, okul hayatında daha başarılı olurlar. Ayrıca; dil gelişim düzeyi kadar, dilin özellikle akran ilişkilerinde ne kadar etkin kullanıldığı da önemli bir faktördür.

DİL GELİŞİMİ OKULA BAŞLAMAYA UYGUN OLAN ÇOCUKLAR...

Duygu ve düşüncelerini anlaşılır ve akıcı bir biçimde aktarabilirler. Bir hikaye ya da masalı baştan sona anlatabilirler .Karşılıklı sohbet edebilirler .Benzer ve zıt kavramları kullanırlar .Soru sorarlar .

Çocuğunuzun dil gelişimini desteklemek için;

Çocuğunuzla bol bol konuşmak için "henüz erken! Nasıl olsa beni anlamaz!" demeyin. Onunla ne kadar erken konuşmaya başlarsanız, o kadar yararlı olur. Küçük bebekler için kendileri ile konuşan annelerinin sesini dinlemeleri, onu gözleri ile takip etmeleri, onun kendisi için konuşmasını beklemeleri kadar yararlı bir şey yoktur!

Çocuğunuzla "birlikte" kitap okuyun. Bunu bir alışkanlık haline getirin. Televizyon izleme süresini mümkün olduğu kadar kısaltın. Televizyon izleyecekseniz, çocuğunuza uygun olan programı siz belirleyin ve mutlaka birlikte izleyin. Çocuğunuzu saatler boyu televizyonun karşısında yalnız başına bırakmayın! Dil gelişimi kadar sosyal gelişimini de olumsuz yönde etkilemiş olursunuz. Sorular sorun, sorularına cevap verin .Hikaye anlatın,daha sonra anlattığınız hikaye ile ilgili soru sorun. Onun size bir hikaye anlatmasını isteyin. Bildiği bir masalın sonunu değiştirerek anlatın. Sonra sizde ondan bildiği bir hikayenin sonunu istediği gibi değiştirerek anlatmasını isteyin. Onunla konuşurken benzer ve zıt kavramları, sayısal kavramları bol bol kullanın.Örneğin: Babanın kırmızı kalın kitabının üstündeki gözlük, elindeki simidin yarısı, dolabın en alt çekmecesi, masanın yanındaki büyük kutunun içinde gibi.

4)Öğrenmeye Karşı Tutum:
Her bireyin öğrenmeye karşı olan tutumu, öğrenme merakı, öğrenme tarzı bir diğerinden farklıdır. Okula başlayan çocukların; öğrenmeye meraklı olmaları, yeni şeyler öğrenmekten keyif almaları, öğrendiklerini başkaları ile paylaşmaktan hoşlanmaları, çevrelerinde gördükleri şeyler ile ilgili sorular sormaları ve fikir yürütmeler, öğrenmek için çaba göstermeleri onların okula başlamaya hazır olduklarının önemli bir göstergesidir.