1. Programın Tanıtımı

             Program, okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 36-72 aylar arasındaki normal gelişim gösteren çocukların bilişsel, dil, psikomotor, sosyal-duygusal gelişimlerinin desteklenmesi ve özbakım becerilerinin kazandırılmasını esas almaktadır. Yaratıcılık, tüm gelişim alanları ile ilişkili olduğundan ayrıca ele alınmamış, ancak plânlanan tüm etkinliklerde yer alması gerektiği öngörülmüştür.

             Bu program, 1994 yılından bu yana uygulanmakta olan okul öncesi eğitim programı hakkında uzmanlardan, uygulamacılardan gelen geri bildirimlerin ışığında gerekli düzeltmeler yapılarak, çağdaş program geliştirme, gelişim ve öğrenme kuramları ışığında ve toplumun değişen gereksinimleri göz önünde bulundurularak düzenlenmiştir.

             Program geliştirilirken okul öncesi eğitime ilişkin değişik program yaklaşımları incelenmiş, bu yaklaşımlardaki öğrenme-öğretme ortam ve süreçlerindeki yenilikler benimsenmiştir.

         2. Programın Özellikleri

1. Program, gelişimsel gereksinimleri karşılayıp gelişim alanlarının birbiri ile dinamik etkileşimini destekleyerek çocuğun bütün gelişim alanlarındaki davranışlarını daha üst düzeye çıkarmayı hedeflemektedir

2. Programda psikomotor, bilişsel, dil, sosyal ve duygusal gelişim alanlarına ilişkin  hedeflere ayrı başlıklar altında yer verilmiştir. Ancak özbakıma yönelik davranışlar bir gelişim alanı olmamakla birlikte bu dönemdeki çocukların mutlaka kazanması gereken temel becerileri   kapsadığından ayrı bir başlık altında (özbakım becerileri) yer almıştır.

3. Program, çocukların kendi ilgi alanlarının farkına varmasına, beceriler geliştirmesine, olanak tanımalıdır. Bunun yanı sıra  ilgi ve motivasyonları birbirinden farklı olan çocukların bireysel özelliklerinin göz önüne alınmasına da olanak sağlamalıdır.

4. Program, özel eğitime gereksinim duyan çocuklar için de öğretmen tarafından gerekli düzenlemeler yapılarak kullanılır.

5.  Öğretmen, eğitimi plânlarken ve uygularken bu programda yer alan hedeflerden uygun olanlarını seçmeli ya da çocuğun gelişim gereksinimlerine göre ek hedefler oluşturmalıdır.

6. Programda verilen örnek “Eğitim Durumları” birkaç etkinliğin birleşmesinden oluşmaktadır. Öğretmen, programını hazırlarken birden fazla etkinliği bir araya getirerek, seçtiği hedeflerin ışığında kendi içinde bütünlüğü olan “Eğitim Durumları” hazırlamalıdır.

7. Etkinlikler, çocuğa yalnızca bilgi kazandırmamalı, onu araştırmaya, incelemeye, denemeye yönlendiren özelliklere sahip olmalıdır. Etkinlikler uygulanırken öğretmen, çocukta ilgi ve merak uyandırmalı, sezdirerek öğrenme ön plâna çıkarılmalıdır.

8. Hedeflerin ve kazanılması beklenen davranışların geliştirilmesinde, hiçbir zaman konu merkezli öğretim benimsenmemelidir.

9. Her hedefin kısa sürede ve bir hedefin her çocuk tarafından aynı sürede kazanılamayacağı dikkate alınarak hedefler yıl içerisinde tekrarlanmalıdır.

10. Öğretmen, eğitim süresi içinde hedef ve davranışların kazanılıp kazanılmadığını sürekli gözlemlemelidir.

11. Öğretmen, her çocuk için gözlediği davranışlar hakkında özel notlar tutmalı, daha sonra bu notları “Davranış Değerlendirme Formları” na kaydetmeli, böylece, çocukların gelişim özellikleri de izlenmiş ve değerlendirilmiş olmalıdır.

     3. Programın Uygulanmasıyla İlgili İlkeler

 Bu programın uygulanması sırasında öğretmenlerin dikkat etmesi gereken temel ilkeler aşağıda başlıklar altında verilmektedir.

        3.1. Çocuğun Tanınması

 Öğretmen, eğitim sürecini plânlarken, uygularken ve değerlendirirken;

        · Çocukların gelişimsel özelliklerini, ilgi ve isteklerini, gereksinimlerini,

        · Çocuğun ailesinin ve içinde bulunduğu çevrenin özelliklerini,dikkate alır.

3.2.  Eğitim Etkinliklerinin Plânlanması

         Öğretmen, eğitimi daha nitelikli bir düzeye getirmek için yıllık ve günlük plânlar hazırlamalıdır. Plânları hazırlarken programda verilen örneklerden yararlanabileceği gibi gereksinime ve çevreye göre değişik plânlar da hazırlamalıdır.  

Verilen örnek eğitim durumları birkaç etkinliğin birleşmesinden oluşmaktadır. Öğretmen, plânını hazırlarken aldığı hedefe uygun olarak birden fazla etkinliği bir araya getirebilir.  

Eğitim süreci plânlanırken özel gereksinimi olan çocuklar için ek hedefler ve bunlara uygun etkinlikler oluşturulmalıdır. 

3.3. Eğitim Ortamlarının Düzenlenmesi

          Çocuğa eğitim ortamında sunulan olanaklar, hedeflere ulaşılacak nitelikte ve genel eğitim ilkeleri (basitten zora, yakından uzağa, somuttan soyuta gibi) göz önünde bulundurularak düzenlenmelidir. Eğitim ortamı sınıf içi ile sınırlı kalmamalıdır.  

         Eğitim ortamı oluşturulurken, çevrede bulunan artık materyallerden, günlük yaşamda kullanılan gerçek materyallerden ve kaynak kişilerden yararlanılmalıdır. Bu amaçla, ailelerin ve toplumun katılımı sağlanmalıdır.

         Ortam düzenlenirken; evcilik, fen ve doğa, sanat, blok, kitap, müzik, kukla vb.  köşelerin mutlaka bulunması gerektiği unutulmamalı ve değişik etkinliklere uygun yeni köşeler de oluşturulmalıdır. 

         Düzenlenen eğitim ortamları bireysel ve grup çalışmalarına olanak vermelidir.Ortam, çocuğun kendini güvende hissedeceği şekilde hazırlanmalı ve tehlikelerden uzak olmalıdır.

 3.4. Eğitim Materyallerinin Sağlanması

Öğretmen materyalleri sağlarken bu materyallerin;

Çok amaçlı olarak (birden fazla etkinlikte) kullanılabilmesine,

Ucuza mal edilebilmesine,

Çocukların aktif katılımına olanak sağlayacak özellikte olmasına,

Yapılandırılmamış olmasına,

Çocukların ilgisini çekebilecek özellikte olmasına,

Kolay yıpranmayan sağlam ve çocuklara zarar vermeyecek malzemeden yapılmış   olmasına,

Kullanımının kolay ve pratik olmasına,dikkat etmelidir.

Öğretmen ayrıca;

Materyal hazırlarken (flaşkartlar-resim kartları, model yapımı, kuklalar vb.) çocukların yardımcı olmasına fırsat vermelidir.

Çocuğun çalışabileceği materyali kendisinin seçebilmesine ve gerektiğinde kendi materyalini kendisinin oluşturmasına olanak sağlamalıdır.

Sınıf ortamında bulundurulan materyallerin, çocuğun tüm öğrenme ilgilerini ve gereksinimlerini karşılayabilecek nitelikte olmasına özen göstermelidir.

3.5. Eğitim Etkinliklerinin Uygulanması

Etkinlikler uygulanırken; çocukların aktif katılımı sağlanarak onların okulda arkadaşları, evde ise aileleri ile birlikte ortak amaç doğrultusunda yönlendirilerek sorumluluk almaları desteklenmelidir.

Etkinlikler sırasında bireysel çalışmalarla, küçük ve büyük grup çalışmalarına dengeli olarak yer verilmelidir.

Seçilen etkinlikler çocuğun yaşantılarından yararlanılarak oluşturulmalıdır.

Etkinlikler, çocukların bildiklerinden ve başarabildiklerinden başlayarak plânlanmalı, bu doğrultuda geliştirilmeli ve zenginleştirilmelidir.

Etkinlikleri uygulamaya başlamadan önce, gerekli materyallerin sınıf içinde hazır   bulundurulması önemlidir.

Etkinliklerin başlatılmasında ve sürdürülmesinde çocukların etkin katılımları sağlanmalıdır.

Gün içinde uygulanan birden fazla etkinlik bir bütün oluşturmalıdır.

Etkinliklerin uygulanmasında esneklik ilkesi göz önünde bulundurularak çocukların düşünceleri ve tercihleri dikkate alınmalı, onların ilgi ve tercihleri doğrultusunda hareket etmelerine olanak verilmelidir. Öğretmen, plânda yer alan etkinliklerin sıralarını değiştirebilir, sürelerini kısaltıp uzatabilir ya da fırsatı değerlendirerek farklı çalışmalara yer verebilir.

         3.6. Eğitimin Değerlendirilmesi  

        Değerlendirme eğitim sürecinin en temel öğelerinden biridir. Değerlendirme;

a) Çocuğun gelişiminin değerlendirilmesi,

b) Programın değerlendirilmesi,

c)  Öğretmenin kendini değerlendirmesi olarak farklı yönlerden ele alınmalıdır.

       a) Öğretmen, çocuğu değerlendirirken onun kazanılması beklenen davranışlarındaki gelişmesini, eğitim süreci içinde incelemelidir. Bu değerlendirmeyi sadece tek bir etkinliğe yönelik olarak değil, gün içinde değişik etkinlikler sırasında gözlem şeklinde yapmalı ve daha sonra bu gözlem sonuçlarını gözlem kayıt formlarına geçirmelidir. Çocuklar tek tek çağrılarak çocuğa yapması gerekenler söylenip, yapıp yapamadıklarının listelenmesi şeklinde bir değerlendirme kesinlikle yapılmamalıdır.

          Çocuk tek bir gözlem sonucuna göre değerlendirilmemelidir. Özellikle küçük yaş gruplarında gelişim hızlı olduğu için gözlemler daha sık yapılmalıdır.

         Ek 4’te verilen örnek davranış değerlendirme formu, eğitim durumları için belirlenen hedef ve hedef davranışların çocuklar tarafından kazanılma durumunu, dolayısıyla çocuğun gelişimini değerlendirmek üzere hazırlanmıştır. Bu form aynen kullanılabileceği gibi öğretmen tarafından hazırlanacak/hazırlanmış başka formlar da kullanılabilir.

         Ailelere her yarı yılda gözlem sonuçlarına dayanarak hazırlanmış en az bir gelişim raporu  verilmelidir.

        Gelişim raporlarında gözlem sonuçları somut örneklere dayandırılarak sunulmalıdır. Bu rapor;  iyi, orta, zayıf ya da güzel, katıldı, katılmadı şeklinde karne biçiminde hazırlanmamalıdır. Ayrıca çocuklar kesinlikle yaramaz, dikkatsiz gibi ifadelerle etiketlenmemelidir. Öğretmen Ek 7’de verilen gelişim raporu örneklerini kullanabilir.

        b) Program değerlendirilirken, programın tüm boyutları (hedefler, kazanılması beklenen davranışlar, eğitim durumu) ele alınarak, bunlar arasındaki tutarlılıklar, plânlanan ile uygulanan arasındaki durum, uygulamada ortaya çıkan yeni gereksinimler belirlenir.

       c) Öğretmen; kendi kendini değerlendirirken programın ve çocukların değerlendirilmesi sonucunda elde ettiği verileri analiz etmelidir. Bu değerlendirmeler doğrultusunda hazırladığı plânını, eğitim ortamını ve kullandığı materyalleri gözden geçirerek uygulamalarını geliştirmelidir.

      Bütün bu değerlendirmeler sonucunda elde edilen veriler bir sonraki yılın programı hazırlanırken kullanılmalıdır.

       3.7. Ailenin Çocuğun Eğitimine Katılımının Sağlanması

     Okul öncesi eğitimde çocukta istenen davranışların geliştirilmesi için okul aile işbirliğinin sağlanması önemlidir. Bu nedenle eğitim yılı başında kurum yöneticileri ve öğretmenler bir araya gelerek, aileleri programa ne şekilde katabileceklerini kararlaştırmalıdır.

      Veli toplantıları her yarıyılda en az iki kez yapılmalıdır. Ayrıca ailelerin öğretmenle bireysel görüşme yapabilmeleri için de olanak sağlanmalıdır.

        Öğretmen, her çocuğun evine bir yarıyılda en az bir kez ev ziyareti yapmaya özen göstermelidir. Ev ziyaretlerinde çeşitli etkinlikler yapılabilir.

Örneğin:

Evdeki rutin işlerin öğrenme yaşantısı olarak nasıl kullanılabileceği    ailelere gösterilebilir.

Çocuk ve ailenin birlikte oynayabileceği oyun ya da etkinlikler  plânlanabilir.

Çocuğun da görev alıp yapımına yardım edebileceği bir oyuncak   yapılabilir.

Ailenin, çocuğun gelişimi hakkında bilgi almak istediği konular varsa bu konularda bilgilendirilebilir.

Çocuk ve ailesi ev ortamında gözlemlenebilir.

          Ailelerle yapılan görüşmelerde, konuşmaya her zaman çocuğun olumlu ve başarılı olduğu konularla başlanmalıdır. Daha sonra çocuğun güçlendirilmesi ve desteklenmesi gereken alanlar ifade edilmeli, bunun için okulda ve evde neler yapılabileceği konuşulmalı, ailelerin plânlama ve uygulamalara etkin katılımı sağlanmalıdır.

         Eğitimde okul-aile işbirliğinin sürekliliğini sağlamak için aileler, okulda yapılanlar hakkında sürekli olarak bilgilendirilmelidir.

      4. Programın Uygulanmasıyla İlgili Açıklamalar

   Programda· 36-60 aylık ve 60-72 aylık çocukların gelişimsel özellikleri ayrılarak verilmiştir. Hedef ve hedef davranışların 36-72 ay aralığında alınmasındaki amaç ise eğitimciye esneklik ve serbestlik kazandırmaktır. Eğitimci, bu hedef ve hedef davranışları seçerken kendi çocuklarını dikkatle gözlemlemeli, verilen maddelerden uygun olanını seçmelidir.

   Okul· öncesi eğitim kurumlarında çalışan tüm personel; sözleriyle, davranışlarıyla ve duygularıyla çocukların varlıklarından mutlu olduklarını    hissettirmelidirler.

   Çocuklar· sorumluluk almalı ve aldıkları sorumlulukları yerine getirmeleri konusunda desteklenmelidir.

   Kurallar· çocuklarla birlikte oluşturulmalıdır.

   Özel· günler (doğum günü, okula başlama günü, ayrılıklar, hastalıklar, ailede özel günler, bir kardeşin dünyaya gelmesi, özel konuklar, ziyaretler, güncel olaylar vb.) önemsenmeli, çocuğun da bu konuda bilinçlenmesine yardımcı olunmalıdır.

   Çocuklar,· günlük program kapsamında hangi etkinliklere yöneleceklerine ilişkin tercih ve plânlama yapma şansına sahip olmalıdırlar. Böylece çocuklar kendi  seçimlerini yapma, verdikleri kararlar doğrultusunda sorumluluk üstlenme ve plânlama yapma fırsatını elde edeceklerdir.

   Eğitim· durumları plânlanırken çocukların çevreyi gözlemleme, bilgi toplama, ifade etme gibi becerilerini geliştirmelerine yardımcı olacak   etkinliklere sıklıkla yer verilmelidir.

   Sürekli· aynı çocuklarla, aynı materyallerle ve aynı oyun köşelerinde oynamayı tercih eden çocuklar; diğer çocuklarla farklı materyallerle ve farklı oyun köşelerinde de oynamaya özendirilmelidir.

   Grupta· liderlik özelliği taşıyan çocuklara kendilerini bu yönde geliştirmeleri için fırsat verilmelidir. Bunun yanı sıra diğer çocukların da liderlik özelliği geliştirebilmeleri için gerekli koşullar sağlanmalıdır.

   Çocukların· kendilerini tanıma, kendi gelişimlerini izleme ve başkası ile kendisi arasındaki benzer ve farklı özellikleri ayırt etme konusunda deneyimler kazanmaları için çeşitli olanaklar sağlanmalıdır.

·   İstenmeyen davranışların gözlendiği durumlarda; ceza uygulama (gruptan atma, başka bir gruba göndermekle ya da müdür gibi diğer şahıslarla tehdit etme, tek ayak üzerinde durdurma, başka odaya kapatma, daha önceden hak ederek aldığı bir ödülü geri alma ya da almakla tehdit etme, kulak çekme, çocukları etkinlikten mahrum etme vb.) ya da çocukları etiketleme, onların sorunlarını çözmek yerine artıracağından bu tip davranışlardan kaçınılmalıdır. İstenmeyen davranışları yok etmede olumlu davranışları öne çıkarma ve pekiştirme kullanılmalıdır.

   Plânlanan· çalışmalar çocuklarda merak uyandırmalıdır. Onları soru sormaya, durumu sorgulamaya ve araştırmaya yönlendirmelidir. Sordukları sorulara gelişim düzeylerine uygun ve yeterli cevaplar   verilmelidir.

   Öğretmen,· problem durumlarında çocukların kendi kendilerine çözüm yolu bulmaları için fırsat vermelidir.

   Öğretmen· doğru, açık, yalın ve anlaşılır bir Türkçe kullanmalıdır.

   Etkinliklerden· sonra ortamın toplanması ve temizlenmesinde çocuklara  sorumluluk verilmelidir.

   Çocuklar,· dinlenme saatlerinde uyku için zorlanmamalıdır. Uyumak     istemeyen çocuklar için çeşitli etkinlikler plânlanmalı ve uygulanmalıdır.

   Mönü· hazırlanırken çocukların da fikirleri alınmalıdır.

   Öğretmen,· gerekli güvenlik önlemlerini aldıktan sonra etkinliklere     başlamalıdır.

   Hedefler,· günlük etkinlik programı içinde yalnızca rutin etkinliklerle değil, değişik etkinliklerle de (drama, müzik vb.) kazandırılabilir.

   Beceri· kazandırmada özellikle doğal ortamlardan ve bu ortamlarda bulunan malzemelerden yararlanılmalıdır.

   Beceriye· dayalı etkinlikler düzenlenirken bunlar hiçbir zaman yapılandırılmış bir ders gibi düşünülmemelidir. Beden eğitimi, müzik, drama, oyun bir yöntem olarak kullanılmalıdır.

 5. 36-72 AYLIK ÇOCUKLARIN GELİŞİM ÖZELLİKLERİ

 5.1. 36-60 Aylık Çocukların Gelişim Özellikleri

          Psikomotor Gelişim

1. Çizgi üzerinde yürür.

2. Daire etrafında döner.

3. Çift ayakla uzağa atlar.

4. Çift ayakla sıçrar.

5. Geri geri çift ayak sıçrar.

6. Tek ayak üzerinde sıçrar.

7. Tek ayak üzerinde 5-7 saniye durur.

8. Ayak değiştirerek iner-çıkar.

9. Yuvarlanmakta olan topa tekme atar.

10. Atılan topu yakalar.

11. Yerden zıplayan topu yakalar.

12. Topu kendisi sıçratıp yakalar.

13. Bir metre yukarı atılan topu yakalar.

14. Hareket halindeki büyük bir topu ayağı ile durdurur.

15. 20 cm. yükseklikten atlar.

16. Kendine doğru zıplatılan topu yakalar.

17. Parmak ucunda yürür.

18. Topuk ve ayak ucuyla yürür.

19. Topuk ve ayak ucuyla geri geri yürür.

20. Dokuz blokla kule yapar.

21. Plastik çivi tahtasına çivi takar - söker.

22. Daire şeklini çizer.

23. Kare şeklini çizer.

24. Üçgen şeklini çizer.

25. Makasla basit şekilleri keser.

26. Oyun hamuru gibi yumuşak materyalleri kullanarak değişik şekiller oluşturur.

27. Çeşitli şekiller çizer ve boyar.

28. İpe boncuk, makarna vb. dizer.

29. Çeşitli malzemelerle baskı yapar.

30. Bir kaptan başka bir kaba sıvıları boşaltır.

31. Ritme uygun dans eder.            

Özbakım Becerileri

1. Düğmesiz ve bağsız giysileri yardımsız giyinir.

2. Yardımla saçını tarar.

3. Giysisindeki büyük düğmeleri ilikler-çözer.

4. Giysilerinin  önünü-arkasını ayırt eder.

5. Ellerini yıkar.

6. Dişlerini fırçalar.

7. Sözel ipuçları ile tabakları, peçeteleri, çatal ve kaşıkları doğru yerleştirerek sofra kurmaya yardım  eder.

8. Boyuna uygun bir askıya ceketini veya hırkasını asar.

9. Masada kirlettiği kendine ait yeri temizler.

10. Gece gereksinim duyduğunda uyanır ve tuvalete gider.

11. Burnunu mendille siler.

12. Ev işlerine yardım eder.

13. Kendisine ait eşyaları toplar.

14. Yardım ile bıçak kullanır.

 Sosyal-Duygusal Gelişim

            Toplum içinde kendisinden beklenen uygun davranışları gösterir.

1. Yetişkinlerin konuşmalarına katılır.

2. Aldığı sorumlulukları yerine getirir.

3. Nezaket kurallarını uygular.

4. Kendisinden küçüklere sevgi ve ilgi gösterir.

5. Oyuncaklarını paylaşır.

6. Yetişkinlerin yönettiği grup oyunlarına katılır.

7. Diğer çocuklarla çeşitli oyunlar oynar.

8. Basit kurallı oyunlar oynar.

9. Sırasını bekler.

10. Haklarını korur.

11. Övgüden hoşlanır, yaptığı işin beğenilmesini ister.

12. Kendisi ile ilgili sorulara uygun cevaplar verir.

13. Duygularını ifade eder.

14. Bir sorunu olduğu zaman yardım ister.

15. Sofra kurallarına uyar.

16. Adını, soyadını ve yaşını bilir.

         Bilişsel Gelişim

1. Büyük-küçük, az- çok, açık-kapalı, uzun-kısayı resimde ayırt eder.

2. 4-8 parçalı yap-bozu yapar.

3. Sayı ile nesne arasında ilişki kurar (1'den 10'a kadar).

4. 1'den 10'a kadar sayar.

5. Yetişkinin istediği sayıdaki nesneyi verir (1'den 10'a kadar).

6. İki yarım daireyi birleştirip daire yapar.

7. Nesnelerin neden yapıldığını söyler.

8. “Neden evimiz, kitabımız, saatimiz, gözlerimiz vardır” gibi  soruları cevaplandırır.

9. Tamamlanmamış insan resmine kol ve bacak çizer.

10. Resmi gösterilen mesleklerin adını söyler.

11. Meslekler ile kullandıkları araç-gereçler arasında ilişki kurar.

12. Kısa bir süre gösterilip gizlenen tek nesne resimlerinin neye ait olduğunu hatırlayarak söyler.

13. Artık materyalleri kullanarak özgün bir ürün yaratır.

14. Ana ve ara renkleri eşleştirir.

15. Ana ve ara renklerle ilişki kurar.

16. Ana ve ara renkleri gruplar.

17. Ana ve ara renkleri sıralar.

18. Verilen nesneleri açıktan koyuya, koyudan açığa doğru sıralar.

19. Bir olayı oluş sırasına göre  anlatır.

20. Gösterilen resimlerle ilgili öykü oluşturur.

21. Objeleri temel özelliklerine göre gruplar (hayvanlar, sebzeler, çiçekler).

22. Resme bakarak nesneyi tanımlar.

23. Dil, boyun, kol, diz, parmak gibi beden parçalarını gösterir.

24. Neden-sonuç ilişkisi kurar.

      Dil Gelişimi

1. Konuşmalarında bağlaç kullanır.

2. Kendi kendine bir şarkı, şiir, tekerleme söyler.

3. Yaptığı günlük işlerle ilgili olarak, sorulan sorulara cevap verir.

4. Konuşmalarında sıfat kullanır.

5. Konuşmalarında ifadelerin olumsuz biçimlerini de kullanır.

6. “Neden, nasıl, kim?” gibi soru sözcüklerini kullanarak tümceler kurar.

7. Konuşmalarında kişi zamirlerini kullanır.

8. Konuşmalarında yer bildiren ifadeleri doğru olarak kullanır (önünde, arkasında gibi).

9. Konuşmalarında tümcenin temel öğelerini kullanır.

10. Konuşmalarında işaret zamirini kullanır.

11. Duygularını adlandırır.

12. Dün, bugün, yarına ilişkin zaman bildiren sözcükleri  doğru olarak kullanır.

5.2. 60-72 Aylık Çocukların Gelişim Özellikleri

 Psikomotor Gelişim

1. Denge tahtasında ileriye-geriye doğru yürür.

2. Başlama ve durma komutlarına uyarak tempolu yürür.

3. Kendi başına ip atlar.

4. Kendi bedeni etrafında döner.

5. Ayak değiştirerek merdiven iner ve çıkar.

6. Atma ve tutma davranışlarını gerektiren etkinliklere katılır.

7. Yardımla sekerek yürür.

8. Ritmik hareketleri yapar.

9. Topu yakalayabilmek için ellerinden çok kollarını kullanır.

10. Orta boy topu yerde birden fazla sıçratır.

11. Parmak ucunda koşar.

12. Topukları üzerinde koşar.

13. Yaklaşık 30 cm. yükseklikten atlar.

14. Ritmik olarak seker.

15. Tek ayak üzerinde 8-10 saniye durur.

16. Düşmeden 10 kez öne doğru çift ayak sıçrar.

17. Kâğıt üzerine çizilmiş basit şekilleri keser.

18. Hamur gibi yumuşak materyalleri kullanarak 2-3 parçadan oluşan şekiller yapar ve bunlardan bir kompozisyon oluşturur.

19. Modele bakarak daire, kare, dikdörtgen ve üçgen çizer.

20. Yatay, dikey, eğri ve eğik çizgileri ve bunların kombinasyonlarını çizer.

21. İşaret parmağı ile diğer elinin parmaklarını sayar.

22. Üç metre uzaktaki hedefe top atar.

23. Baskı ve yapıştırma işlemlerini düzgün olarak yapar.

24. Yetişkin gibi kalem tutar.

25. 1-5 arası rakamları kopya eder.

26. İsmini kopya eder.

27. Eksiklerle çizilmiş insan resmini tamamlar.

28. Ev, araba, insan, ağaç gibi tanıdık resimleri çizer ve bunlardan bir kompozisyon oluşturur.

      Özbakım Becerileri

1. Elini, yüzünü yıkar, kurular.

2. Kendi kendine giyinir-soyunur.

3. Giysilerindeki düğmeleri çözer-ilikler.

4. Yemek yerken uygun araç-gereci kullanır.

5. Dişlerini fırçalar.

6. Saçlarını tarar.

7. Bıçakla yumuşak nesneleri keser.

8. Bıçakla ekmeğine yumuşak nesneleri sürer.

9. Ayakkabılarını bağlar.

10. Tabağına servis tabağından yiyecek alır.

11. Duruma ve hava şartlarına uygun giyecekleri seçer.

12. Tuvalet gereksinimi ile ilgili işleri yapar.

 Sosyal-Duygusal Gelişim

1. Toplum içinde kendisinden beklenen uygun davranışları gösterir.

2. Kızgınlık, mutluluk, sevgi gibi duygularını belli eder.

3. Başkalarının duygularını anlar.

4. Kurallı oyunların kurallarına uyar.

5. Başkalarına oyunun veya etkinliğin kurallarını açıklar.

6. Sorumluluk alma ve kurallara uyma davranışlarını gösterir.

7. Kendine güven duyar.

8. Yeni ve alışılmamış durumlara uyum sağlar.

9. Yapı-İnşa oyunları plânlar ve oynar.

10. Grup kurallarına uyar.

11. Kendi arkadaşlarını kendisi seçer.

12. Zaman, yer ve ayrıntılarla ilgili bilgi verildiğinde gerçeğe yakın dramatik oyunlar oynar.

13. Sorulduğunda ailesi ile ilgili bilgi verir.

14. Sorulduğunda adresini ve telefon numarasını söyler.

15. İş birliğine dayanan oyunlara katılır.

16. Kendisini ifade etmede özgün yollar kullanır.

17. Duygusal durumunu ifade etmede dramatik oyunu ve çeşitli araçları kullanır.

18. İstediklerine ulaşmada sosyal olarak kabul edilebilir davranışlar gösterir.

19. Kendi cinsiyetinden memnuniyet duyar.

        Bilişsel Gelişim

1. Bedeninin parçalarını kendi üzerinde adlandırır ve resimle eşleştirir.

2. Artık materyalleri kullanarak özgün bir ürün oluşturur.

3. 10-25   parçalı yap-bozu yapar.

4. Aynı dokuya sahip 6-10 nesneyi eşleştirir.

5. Aynı dokuya sahip 6-10 nesneyi gruplar.

6. İki üçgeni birleştirerek kare yapar.

7. 20'ye kadar atlamadan sayar.

8. 1-10 arasında verilen nesne grupları ile rakamları eşleştirir.

9. Nesneleri kullanarak toplama ve çıkarma yapar (1’den 10’a kadar).

10. Yaşadığı şehrin ve sokağın adını söyler.

11. Dün, bugün ve yarın ile ilgili konuşur.

12. Daha önce   dinlediği öyküleri içeriğine uygun olarak anlatır.

13. Nesneleri bir özelliğine göre (renk,şekil,boyut gibi) gruplandırır.

14. Sorulan sorulara   kendine özgü cevaplar verir.

15. Nesnelerin bir sıra içindeki konumunu (birinci, ikinci, üçüncü gibi) isimlendirir.

16. Haftanın günlerini sırasıyla söyler.

17. Kısa bir süre gösterilip gizlenen resimdeki nesneleri hatırlar.

18. Sağını- solunu gösterir.

19. Gösterilen  iki   resimden birinde var olan farklılıkları gösterir.

20. Günlük yaşamda kullanılan sembolleri tanır.

21. Yarım ve bütün olan nesneleri gösterir.

22. Belli bir olaydan sonra ne olacağını tahmin eder.

23. Nesneler arasındaki benzerlik ve farklılıkları  gösterir.

24. Eşleştirme, ilişki kurma, gruplandırma ve sıralamayı neye göre yaptığını açıklar.

25. Basit neden- sonuç ilişkilerini açıklar.

26. "En az, en çok, birkaç"ın anlamını bilir ve uygun davranışı gösterir.

         Dil Gelişimi

1. Günlük deneyimlerini anlatır.

2. Birbirini izleyen üç emir tümcesinde istenileni sırası ile yerine getirir.

3. Tekil ve çoğul ifadeleri birbirine dönüştürerek kullanır.

4. Bazı sözcüklerin eş ve karşıt anlamlarını bilir.

5. “Ne zaman, neden, nasıl ?” gibi soru sözcüklerini içeren soruları cevaplar.

6. “Çünkü, daha sonra” gibi bağlaçlar kullanarak konuşur.

7. Olayları oluş sırasına göre anlatır.

8. Yer bildiren sözcükleri yerinde ve doğru olarak kullanır.

9. İsteklerini  uygun tümcelerle ifade eder.

10. Birleşik tümceler kullanır.

11. Basit şakalar yapar.

12. Tümcelerinde genellikle özneye uygun fiil kullanır.

13. Kullandığı tümce yapıları yetişkininkine yakın olur.

14. Soyut ifadeleri anlar.