Hastalık nasıl ve ne tür gıdalarla bulaşır?
Rota virüsler ishalin
ortaya çıkmasından önceki günlerde de dışkıda bol miktarda
bulunur. Bulaşma; dışkı ile kontamine (bulaşık) su ve
gıdalarla olur. Özellikle kreş, bakımevleri ve çocuk
hastanelerinde salgınlar görülebilir. Solunum aracılığı ile
bulaşma da bildirilmiştir. Aile içi yayılım sıktır.
Korunma yöntemleri
nelerdir?
Genel hijyen önlemleri
(el temizliği, suların kaynatılması) bulaşmayı azaltır. El
yıkama, enfekte vakaların izolasyonu, hastanelerde hastane
kaynaklı ishali önlemede yardımcıdır. İyileşme dönemi de
dahil virüsün (yakınmaların ortaya çıkışından 10 - 12 gün
sonrasına kadar) dışkı ile atımı unutulmamalıdır. Rota
virüse bağlı enfeksiyonun önlenmesinde günümüzde kullanılan
bir aşı yoktur.
Tedavisi nasıldır?
Tedavinin başlıca amacı;
kusma, ishale bağlı ortaya çıkabilecek dehidratasyonun
önlenmesidir. Kusma önleyici, ishali önleyici ilaçların
tedavide yararı yoktur. Beslenme devam ettirilmelidir,
mümkünse sık aralarla azar azar beslenme yapılmalıdır. Az
yağlı gıdalar tercih edilmeli, özellikle anne sütü ile
beslenme kesilmemelidir. Yeni doğan bebekler ve 3 ayın
altındaki çocuklar anneden geçen antikorlar aracılığı ile
enfeksiyondan korunurlar, hastalığı daha hafif
geçirebilirler.
Günde 4 defadan fazla ayıda sulu dışkılama, ishal olarak
kabul edilir. Yalnızca sık dışkılama, kıvam bozuk değilse
ishal sayılmaz. Özellikle küçük bebeklerde beslenme şekline
göre dışkılama sayısı ve ishal tanımı değişebilir. Örneğin,
anne sütü alan bebeklerde dışkı sayısı günlük 7’ye
varabilir.
Hastalığın kuluçka süresi 1-3 gündür. Bu süre sonunda hafif
ateş olur, beraberinde kusma olabilir veya olmayabilir.
Sonrasında karın ağrısı ve çok bol su gibi ishal başlar.
Çocukta şiddetli ve dirençli iştahsızlık yapar. Bu da
çocuğun yeterince sıvı almasını engelleyebilir. İshal o
kadar sıktır ki, çocuk kısa sürede susuz kalabilir (dehidratasyon).
Ateş ve kusma çoğunlukla 2 günde geçer, ishal ise 5-8 gün
sürebilir. İshal sırasında hafif üst solunum yolu
enfeksiyonu bulguları (öksürük, burun akıntısı) görülebilir.
Tanı için yapılan dışkı tahlilinde kan ve lökosit yoktur,
dışkı kültüründe üreme olmaz. Rota virüs antijen testi ile
kısa sürede tanı konulmaktadır.
Rotavirüs enfeksiyonunun özel bir tedavisi yoktur.
Antibiyotik kullanmanın faydası olmaz. En önemli tedavi,
kaybedilen sıvının yerine konmasıdır. Anne sütü alıyorsa
kesinlikle devam edilir. İshalin ağırlığına göre şeker-tuz
solüsyonları (ORS) doktor tavsiyesine uygun olarak verilmesi
sıvı kaybını dengelemede yardımcı olur. Az yağlı ishal
diyeti uygulanabilir. Yoğurt, patates, muz, pirinç lapası
(çocuğun yaşı uygun ise) verilebilir. Azar azar ve sık
beslenme bğırsaklardan gıdaların emilimini arttıracaktır. En
önemli korunma yöntemi ise ellerin sık yıkanması, özellikle
yuvalarda ortam temizliğine dikkat edilmesi, hasta
çocukların diğer çocuklar ile temas etmelerini engellemek
olacaktır. Hastalığın aşısı yoktur.
Bebek Gelişimi
