|
Tuvalet
eğitimi için ‘doğru’ yaş çocuğun hazır olduğu zamandır. Uzmanlar, tuvalet
eğitimi için en uygun zamanın iki yaş ve sonrası olduğunu belirtiyor ve kesinlikle
zorlanmaması gerektiğini önemle vurguluyor. Zorlamak çocuğu psikolojik yönden
olumsuz etkileyebiliyor. Çocuk tuvalete ya da oturağa oturduğunda ağlıyorsa hemen
kaldırmak en yerinde davranıştır. İki yaşındayken gündüz, 3.5-4 yaşındayken
gece kontrolü yapılarak tuvalet alışkanlığı kazandırılabilir. Buradaki amaç
davranışı kontrol altına almaktır. Anneler genellikle bebekleri 12-18 aylık
olduğunda hevesle tuvalet problemini çözmeyi isterler ancak çocuğun tuvaletinin
geldiğini hissedebilmesi ve tutabilmesi için kas kontrolünün gelişmesi gerekir. Bu da
ancak çocuk 2 yaşına geldiğinde gelişir. Henüz kas kontrolü gelişmemiş olan
çocuk, tuvaletinin geldiğini hissetse bile vücut yapısı tuvaletini tutabilecek
güçte değildir. Bu yüzden annelerin sabırlı olması gerekir. Organik bir bozukluk
söz konusu olmadıkça, 4-5 yaşına gediği halde hala altı bağlı dolaşan çocuk
yoktur.
Uygun Zaman Ne Zaman?
Her çocuğun tuvalet eğitimine hazır olma yaşı farklıdır
Bazıları 18 ile24 ay arası buna hazır olma belirtileri
gösterirken, bazı çocuklarda ise bu süre 30 aya kadar
sürmektedir.
Tuvalet Eğitimi Nasıl Verilmeli?
çocuğunuzun bezi bırakıp tuvaleti kullanmaya başlayacağı
gün, onun için çok önemli bir gündür. Bütün bu hazırlıklar
tamamlandıktan sonra, ona artık bebek bezlerine
ihtiyacınızın olmadığını anlatın. Uygulamayı yapacağınız
günden en az 2–3 gün önce, bundan sonra bez
kullanmayacağınızı söyleyin. Son gün:”Yarın önemli bir gün.
Artık benim çocuğum büyüyor, bezlerini kaldırıyoruz ve
annesi,babası gibi,o da tuvaleti kullanacak.”gibi ifadeler
kullanarak çocuğunuzu bu duruma hazırlayın.Uygulamayı
başladığınız andan itibaren çocuğun anlayabileceği basit
cümleler seçin.Tuvalete ihtiyacı olduğunda söylemesi için onu
cesaretlendirin.Tuvaletini yaptıktan sonra ise haber verdiği
için onu övün.Her başarıda onu övün, memnuniyetinizi bir
gülücük veya sarılma bazen de küçük bir ödülle gösterin.Ara
sıra ortaya çıkabilecek başarısızlık durumlarında onu
eleştirmeyin.Bu durum sadece çocuğu üzer ve de işinizi
zorlaştırır.Yatmaya hazırlanan çocuğa çok sulu gıdalar vermemek, aşırı
hareketliliği engellemek ve uykudan önce tuvalet ihtiyacını
gidermek önemlidir; ayrıca, gece belli bir saatte çocuğu
tuvalete kaldırmak gerekir. örneğin; saat 21.00’de uyumuş
olan çocuğu gece 12.00 – 01.00 sıralarında tuvalete
kaldırmak ve mutlaka uyanık olmasını sağlamak şarttır.
Gelecekte Ortaya çıkabilecek Problemleri önlemek İçin;
çocuğunuz bırakmasını isteyene kadar bez kullanmayı
sürdürün.Eğer çocuğunuz,kendi yaşındaki bez kullanmayan
diğer çocuklarla karşı karşıya bırakılırsa,bunun,ne kadar
kısa sürede gerçekleştirildiğine inanamayacaksınız.çocuğunuz
üç yaşına kadar hala tuvaleti kullanmayı öğrenememişse
fiziksel bir problem olup olmadığını öğrenmek için
kesinlikle bir uzmana başvurun.Eğer fiziksel bir problem
yoksa bir güç çekişmesine karışmış olabilirsiniz.Eğer
tuvaleti kullanmayı reddediyorsa “ne” ve “nasıl” sorularını
sorarak duygularını anlamaya çalışın.Sakin bir ortamda
onunla oyun oynayabileceği yerler konusunda fikir
üretin.Kısıtlı tercih hakkı verin.
Tuvalet Eğitimi Ne Kadar Sürer?
Her çocuk farklıdır. Genellikle, önce bağırsak kontrolü
sağlanır. çoğu çocuk, 3-4 yaş dolayında bağırsak kontrolü ve
gündüz idrar kontrolünü başarır. Geceleri kuru kalmak
içinse, bazen birkaç ay ve hatta yıla daha gerek duyabilir.
Kızların çoğu ve erkeklerin ¾' ü 5 yaşında geceleri kuru
kalabilmektedir. Ancak, yatak ıslatma çocukluk çağında sık
rastlanan bir durumdur ve kontrol yaşı genetik etkenlerle
belirlenir. çocuğunuza kızmadan önce, annenize kaç yaşında
kuru kalmayı başardığınızı sorun!
Burada üzerinde durulması gereken bir diğer husus da tuvalet
eğitimi ile beraber çocuğa verilecek temizlik
alışkanlığıdır. çocuğunuza tuvalet eğitimi ile beraber bu
alışkanlığı da kazandırabilirsiniz. çocuğunuza tuvaleti
kullanmayı öğretmek aynı tuvaletini yaptıktan sonra ise
sifonu nasıl çekeceğini göstermek, ellerini yıkamasını
sağlamak gibi faaliyetler bir bütün olarak verilecek
eğitimin bir parçası olmalıdır. Suyla oynamayı sevmeyen
çocuk hemen hemen yok gibidir.Bu ilgileri doğru kullanıldığı
takdirde tuvalet eğitimini kazandırmak daha kolay ve zevkli
bir oyun haline dönüştürülebilir.Tuvalet alışkanlığını
giderdiği her zaman suyla sabunla oynamasına izin vermek
çocuğun isteyerek ve severek tuvaleti kullanmasını
sağlar.Doğru ve yararlı bir eğitimle çocuk çok kısa bir
sürede bu eğitimi kazanacaktır.Bu eğitimin verilmesi
sırasında arada küçük kazarlın yaşanması da
normaldir.Israrla altına kaçırmaya devam eden bir çocuk da
ise başka fizyolojik ve psikolojik sorunlar olabileceği göz
önünde bulundurulmalı ve konu ile ilgili uzmanlardan yardım
istenmelidir.Bir sorun varsa bunun erken yaşlarda fark
edilip çocuk ve ailesi için ileride sorun yaşamaması
bakımından son derece önemlidir.çocukların ilkokul dönemine
kadar tuvalet eğitimi ile ilgili sorun yaşamaları
normaldir.çocuk eğer bu süreyi aşıyorsa burada çok ciddi
sorunlar olabilir.Bu konuda da ailenin ilgili,sabırlı ve
sevecen tutumları ile sorunların kısa sürede çözüme
kavuşacağı görülecektir.
KAYNAKLAR
Ansiklopedik Eğitim ve Psikoloji Rehberi,ömer BALDIK Timaş
Yayınları 2004 İstanbul.
A’dan Z’ye Pozitif Disiplin, Jane Nelsen,Lyyn Loot, Stephen
Gleen Hayat Yayınları 2002 İstanbul.
çocuk Psikolojisi,Haluk YAVUZER Remzi Kitabevi İstanbul. |